Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, z. 4 (162)/2016, ss. 97–122 PL ISSN 2081-4488 © 2016 Polska Akademia Nauk, Komitet BadaĔ nad Migracjami SZLACHECKO-INTELIGENCKI PUNKT WIDZENIA NA POLSKĄ EMIGRACJĉ. PRZYPADEK „KULTURY” PARYSKIEJ 1 ANNA HOROLETS Uniwersytet GdaĔski JOANNA BIELECKA-PRUS UMCS Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wyników badaĔ nad tym, jak szlachecko- inteligencki punkt widzenia przejawia siĊ w definicjach, klasyfikacjach i ocenach emigracji, tworzonych na łamach paryskiej „Kultury” (1947–2000). Na początku zrekonstruowano na podstawie literatury historycznej i socjologicznej szlachecko-inteligencki punkt widzenia przejawiający siĊ m.in. w stawianiu wartoĞci duchowych ponad materialne, poczuciu misji, postrzeganiu siebie jako odmiennej grupy w ramach szerszego społeczeĔstwa. NastĊpnie przedstawiono wybrane elementy szlachecko-inteligenckiego punktu widzenia na emigracjĊ w tekstach o migracji opublikowanych w paryskiej „Kulturze”. Jest to miĊdzy innymi: okreĞlanie przynaleĪnoĞci do emigracji za pomocą wybranych kategorii pokrewieĔstwa, uznaniowoĞć włączenia / wyłączenia pewnych grup na emigracji, postrzeganie emigracji właĞciwej (szlachecko-inteligenckiej) jako reprezentantki całej emigracji (całego narodu), podkreĞlanie misji i wysokiego kapitału kulturowego jako wyznaczników przynaleĪnoĞci do emigracji właĞciwej, a takĪe postrzegania wartoĞci materialnych jako przyziemnych i bogacenia siĊ jako nagannego. W koĔcowej czĊĞci artykułu, odwołując siĊ do wyników badaĔ nad dyskursem migracyjnym prowadzonych przez innych analityków, pokazano, na ile punkt widzenia inteligencko-szlachecki jest wciąĪ obecny w dyskursie publicznym o polskiej migracji. Słowa kluczowe: emigracja, dyskurs, „Kultura” paryska, szlachta, inteligencja 1 Artykuł powstał w ramach projektu badawczego Komunikowanie publiczne w Polsce – ujęcie inter- i transdycyplinarne, realizowanego przez konsorcjum naukowe „Analiza Dyskursu” i współfinansowanego ze Ğrodków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa WyĪszego (Narodowy Pro- gram Rozwoju Humanistyki, umowa nr 0114/NPRH2/H11/81/2013).