ULUSLARARASI GELENEKSEL SANATLAR SEMPOZYUMU / INTERNATIONAL SYMPOSIUM OF TRADITIONAL ARTS 332 GELENEKSEL TÜRK EVİ AHŞAP TAVAN SÜSLEME ÖZELLİKLERİNİN VE YAPIM TEKNİKLERİNİN ÇEŞİTLİLİĞİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Kemal YILDIRIM ∗ M. Lütfi HİDAYETOĞLU ∗∗ ÖZET Bu çalışmada, geleneksel Türk evi ahşap tavanlarının süsleme özelliklerinin ve yapım tekniklerinin belirlenmesi, tavanlarda uygulanan süslemelerin bölgesel ve dönemsel değişimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, farklı araştırmacılar tarafından geleneksel Türk evleriyle ilgili yapılan çalışmalar detaylı bir şekilde araştırılmış olup, elde edilen bilgiler kapsamında geleneksel Türk evinde kullanılan tavanların süsleme özellikleri ve yapım teknikleri sınıflandırılarak açıklanmıştır. Geleneksel Türk ahşap işçiliğinin en somut örneklerinden biri olan ahşap tavanlarda; süsleme özelliklerinin ve yapım tekniklerinin zamana bağlı olarak farklılaşmasında ya da tam tersine aynı kalmasındaki etkenler örnekler verilerek karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Geleneksel Türk evi, Ahşap tavanlar, Tavan süslemeleri. A RESEARCH ON THE VARIETIES OF THE FEATURES AND THE CONSTRUCTION TECHNIQUES OF THE WOODEN CEILING DECORATIONS AT THE TRADITIONAL TURKISH HOUSES ABSTRACT In this study, the determination of the features and the construction techniques of the wooden ceiling decorations at the traditional Turkish houses; the investigation of the regional and periodical changes in the decorations applied to the ceilings, have been aimed. For this purpose, the works of different researchers about the traditional Turkish houses have been investigated thoroughly and in the framework of the informationed achieved in this way, the features and the construction techniques of the wooden ceiling decorations at the traditional Turkish houses have been classified and explained. By the wooden ceilings, which is a very concrete example of traditional Turkish workmanship on wood; the factors which were effecting the changes of the features and the construction techniques of the decorations within the time or continueing as it is have been compared by giving examples. Key Words: Traditional Turkish house, Wooden ceiling, Ceiling decorations. 1. GİRİŞ Ahşap tavanlar, geleneksel Türk evi ile birlikte yüzyıllar ötesinden gelen, Türk toplumu ile özdeşleşmiş, özel niteliklere sahip mekânların sabit donatı elemanlarıdır. Birbirinden çok farklı, sayısız düzenleme ile karşımıza çıkan tavanlar, geleneksel ahşap işçiliğimizin en somut örneklerindendir. Fakat ne yazık ki geleneksel Türk evlerindeki ahşap tavanlarla ilgili çalışmalar oldukça sınırlı ve bölgesel niteliklidir. Geleneksel Türk evi ile ilgili yapılan çalışmalar da genellikle evin mimari açıdan incelenmesiyle sınırlı kalmış, iç süsleme özellikleriyle ilgili detaylı çalışmalar yapılmamıştır. Buna karşın bazı çalışmalarda evler tanıtılırken, tavanların özellikleri ile ilgili bilgilere de yer verilmiştir. Geleneksel Türk evinin günümüze kadar sağlıklı bir şekilde ulaşamadığı bir gerçektir. Dış çevre koşulları ve yapı malzemelerinin zamanın yıpratıcı etkilerine karşı yetersizliği geleneksel Türk evleri ile ilgili bilgilerimizi sınırlamaktadır. Özellikle Selçuklu ve Beylikler dönemlerine ait sivil mimarlık örneği yok denecek kadar azdır. Mevcut örneklerden de iç süsleme özellikleri hakkında bilgi edinmek mümkün değildir. Ancak İslam dininin mescit, cami vb. yapılara verdiği önem sonucu yapılan bakım ve onarımlar Selçuklu dönemine ait dini yapıların günümüze kadar gelmesini sağlamıştır [1]. Bu ∗ Yrd. Doç. Dr., Gazi Üniversitesi, Tek. Eğt. Fak., Mobilya ve Dekorasyon Bölümü, Ankara, Türkiye, kemaly@gazi.edu.tr ∗∗ Arş. Gör., Selçuk Üniversitesi, Güzel San. Fak., İç Mimarlık Bölümü, Konya, Türkiye, mlhidayetoglu@selcuk.edu.tr