SEYYİD ALİ SULTAN VELÂYETNAMESİ’NDEKİ OLAĞANÜSTÜLÜKLERLE İLGİLİ BAZI MOTİFLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRK KÜLTÜRÜ ve HACI BEKTAŞ VELİ AAŞTIRMA DERGİSİ / 2010 / 53 315 SEYYİD ALİ SULTAN VELÂYETNAMESİ’NDEKİ OLAĞANÜSTÜLÜKLERLE İLGİLİ BAZI MOTİFLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME AN EVALUATION OF SOME MOTIFS RELATING TO HUGENESS IN VELAYETNAME OF SEYYID ALI SULTAN Dr. Hâlil İbrahim ŞAHİN 1 ÖZET TarihÎ kaynaklarda Kızıldeli olarak da bilinen Seyyid Ali Sultan, Rumeli’nin fethine önemli katkılar yapmış ve aynı zamanda Dimetoka’ya yerleşerek burada bir dergâh tesis etmiş bir velidir. Ancak onun hakkında bilgi veren kaynak sayısı oldukça azdır. Bu nedenle Kızıldeli’nin menkıbelerini içeren ve günümüze yazılı hâlde ulaşabilen Velâyetnamesi oldukça kıymetli bir eserdir. İçerik olarak kültürümüzdeki diğer velayetnamelere benzemekle birlikte, Seyyid Ali Sultan Velâyetnamesi, Rumeli’nin fethine katılmış bir velinin menkıbelerini içermesi açısından da dikkat çekicidir. Bu çalışmada, Kızıldeli’ye ait velayetnamedeki olağanüstülüklerle ilgili bazı motiler, Tarihî-Coğrafi Fin Yöntemi ve İşlevsel Hâlkbilimi Kuramı kullanılarak tahlil edilmiştir. Kızıldeli Velâyetnamesi’ndeki olağanüstülük motilerinin anlamı ve işlevi üzerinde yoğunlaşan bu yazıda motilerin diğer hâlk anlatılarındaki şekilleri de değerlendirilmiştir. Yapılan tespit ve değerlendirmelerin sonucunda velayetnamedeki olağanüstülük motilerinin öncelikle Seyyid Ali Sultan’a, daha sonra devrin hükümdarına ve fetih hareketlerine kutsallık ve meşruiyet kazandırdığı görülmüştür. Ayrıca Kızıldeli Velâyetnamesi’ndeki pek çok motifin, diğer velayetnamelerde de yer aldığı ve bu yüzden bu eserin Türk kültüründeki velayetname geleneğinden bağımsız olmadığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Seyyid Ali Sultan, Velayetname, Alevilik-Bektaşilik, Motif, Olağanüstülük. ABSTACT Seyyid Ali Sultan, who is known as Kızıldeli in historical sources, is a curator, and he made significant contributions to the conquest of Rumelia and setled in Dimetoka where he established a convent. However, the number of sources that provide information about him is very low. herefore his Velayetname containing menkıbes and reaching in writen form to the present is a very valuable work. Being similar to other velayetnames in our culture in terms of contents, Seyyid Ali Sultan Velayetname is striking thanks to menkıbes writen by a curator who atended to the conquest of Rumeli. Some motifs regarding rareness’s in Kızıldeli’s velayetname are analyzed by using historical and geographical fin 1 Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, hsahin@balikesir.edu.tr