113 DOĞUMDAN ÖLÜME BİNGÖL GEÇİŞ DÖNEMLERİ İNANÇ VE UYGULAMALARI * Beliefs and Practices in Bingöl During the Transition Periods from Birth to Death Yılmaz IRMAK * ÖZET G eçiş dönemleri olarak adlandırılan doğum, sünnet, evlenme ve ölüm ile ilgili inanç ve uygulamalar, insan yaşamında son derece önemli bir yere sahiptir. Doğumda uygulanan pratikler, hayatın normale dönmesi, çocuğun daha sağ- lıklı olması, kötü ruhlardan korunması; sünnette uygulanan pratikler, çocuğa statü kazandırılması; evlenmede uygulanan pratikler, evliliğin sağlıklı ve mutluluk içerisin- de geçmesi için yapılırken ölümle ilgili uygulamalar ise; ölünün öbür âleme geçişinin kolay olması, ruhunun geride kalanlara zarar vermemesi ve atalar ruhuna saygı için uygulanır. Kısacası geçiş dönemlerindeki inanç ve uygulamalarında amaç; insanın hayatın bir sonraki dönemine sağlıklı bir şekilde geçişini sağlamak ve insanı çeşitli tehlikelerden uzak tutmaktır. Bu çalışmada; Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan ve Batı bölgelerindeki şehirlere nazaran sözlü kültürün halâ canlı olarak yaşadığı bir şehir olan Bingöl’de derlediğimiz geçiş dönemleri inanç ve uygulamalarını ortaya koymaya çalışacağız. Anahtar Sözcükler: Bingöl, Geçiş Dönemleri, Doğum, Sünnet, Evlenme, Ölüm. ABSTRACT C alled transition periods, beliefs and practices related to birth, circumcision, marriage and death have significant importance for human life. The practices related to birth are performed for the purpose of bringing the life to a regular order, making the child healthier, protection from evil spirits; those associated with circumcision are performed for the purpose of earning the child a certain statute; those * Bu makale; 13-14 Mart 2015 tarihlerinde Şanlıurfa’da Harran Üniversitesi-Kültür Bakanlığı-Moif Vakı-Haliliye Belediyesi’nin ortaklaşa düzenlemiş oldukları, Halk Kültüründe Kadın Uluslararası Sempozyumu’nda “Doğumdan Ölüme Bingöl Geçiş Dönemleri İnanç ve Uygulamalarında Kadının İnşa Edici Rolü” balığı ile sunulmuş olan bildiriden geliştirilerek ve dönüştürülerek hazırlanmıştır. * Yrd. Doç. Dr. Bingöl Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyaı Bölümü Öğreim Üyesi mail: yirmak@ bingol.edu.tr