Cihannüma Tarih ve Coлrafya AraоtЙrmalarЙ Dergisi SayЙ II/1 – July 2016, 93-124 İSTANKÖY KAZASI HAKKINDA 1909-1910 YILLARINA AİT 12 BELGE Nejdet Bilgi * Giriş 1) Belgeler: Burada yayЙnlanan 12 belge, 1909 yЙlЙnЙn sonlarЙ ile 1910 yЙlЙnЙn baоlarЙna aittir. мçlerinde en eskisi 1 KasЙm 1909, en yeni tarihlisi 2 нubat 1910 tarihlerine aittir. Belgeler 9 Ekim 1909 ю26 Eylül 1325я - 20 нubat 1910 ю7 нubat 1325) tarihlerinde Cezayir-i Bahr-Й Sefid vilayetinin Rodos sancaлЙ kazalarЙndan мstanköy kaymakamlЙлЙ görevinde bulunan, Mehmed Reоid нahingiray’Йn özel evrakЙ arasЙnda yer almaktadЙr. 1 Belgelerin 30 AralЙk 1909 tarihlisi Dâhiliye Nezareti’ne, diлerleri Cezayir-i Bahr-Й Sefid valiliлine gönderilen yazЙlarЙn suretleridir. Belge suretlerinin altЙnda imza bulunmamakla beraber, Kaymakam Mehmed Reоid нahingiray’a ait olduлu anlaоЙlmaktadЙr. Suretlerin çЙkarЙldЙлЙ kâлЙtlardan sadece bir tanesi “мstanköy KaimmakamlЙлЙ Tahrirat Kalemi” antetini taоЙmaktadЙr. KâлЙtlar 33x21 cm boyutlarЙndadЙr. Suretler muhtemelen bir kâtip tarafЙndan, tarih sЙrasЙ gözetilmeksizin orijinallerinden aktarЙlmЙоtЙr. Çünkü aynЙ kâлЙda, arkalЙ önlü ve kronoloji esas alЙnmaksЙzЙn farklЙ tarihli belgelerin suretleri çЙkarЙlmЙоtЙr. YazЙ karakteri itibariyle suretlerin aynЙ kiоi –muhtemelen bir kâtip- tarafЙndan çЙkarЙldЙлЙ düоünülmektedir. 2) Kaymakam: Belgeleri oluоturan Kaymakam Mehmed Reоid нahingiray, 1873 Kafkasya doлumlu olup, Askeri TЙbbiye’de öлrenciler tarafЙndan 1889 yЙlЙnda kurulan OsmanlЙ мttihad ve Terakki Cemiyeti’nin ilk kurucularЙndandЙr. Haydarpaоa Hastahanesi’nde hekimlik yaparken, 1897 yЙlЙnda Jön Türklere mensup olduлu anlaоЙlarak Trablusgarp’a sürüldü. 1908’de II. Meоrutiyet’in ilanЙnЙn ardЙndan мstanbul’a döndü. Bir süre sonra, askeri hekimliлi bЙrakarak idareciliлe geçti. Çeоitli yerlerde kaymakamlЙk, mutasarrЙflЙk ve valilik görevlerinde bulundu. Mondros Mütarekesi’nden sonra Diyarbekir valiliлi sЙrasЙndaki Ermeni tehciri uygulamalarЙndan dolayЙ tutuklandЙ. Divan-Й Harb-i Örfi’de yargЙlanmasЙ baоlamadan, hapishaneden firar etti. Firarda yakalanmak üzere iken, 6 нubat 1919 tarihinde intihar etti. 2 * Yrd. Doç. Dr., Manisa Celal Bayar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü. 1 Belgelerin orijinalleri 1992 yЙlЙnda Mehmed Reоid нahingiray’Йn torunu Turan Muоkara ю1922-6 Haziran 2003я özel arоivinde bulunmaktaydЙ. Belgelerin kopyalarЙnЙ almama izin verdiлi için kendisini rahmetle anЙyorum. 2 Nejdet Bilgi, Dr. Mehmed Reоid нahingiray’ın Hayatı ve Hatıraları, Akademi, мzmir 1997, ss. 7-40.