YENİ TÜRKİYE 87/2016 87 Ortadoğu’da Türkiye Etkisi; Yumuşak Güç ve Kamu Diplomasisi Açısından Bölgedeki Siyasî Projeksiyonlar Gökmen Kılıçoğlu* Ayhan Nuri Yılmaz** Bu çalışmanın amacı, Ortadoğu coğraf- yasını tanımlamak, aktörlerini belirlemek ve bu çerçevede bölgedeki Türk ve Türkiye etkisini ta- rihî perspektiften geleceğe taşımak için fikir mülâ- hazaları yapmaktır. Yeryüzünün kaynayan kazanı olan bölge çok müdahaleli ve çok aktörlü bir yapı arz etmektedir. Hemen yanı başımızda ve hatta birçok tahlil ve tanımlamada içine katıldığımız bu bölgeyi anlamak ve yorumlamak dikkatli ana- lizi yapmayı ve kavramları doğru oturtma özeni- ni gerektirmektedir. Bu sebeple farklı kaynak ve yorumlardan faydalanarak bakış açımızı objek- tiviteden uzaklaştırmamaya gayret gösterdik ama yine de Türkiye eksenli bir analiz olan bu çalışma, Türkiye’nin bölgedeki etkisini yumuşak güç bağ- lamında irdelemektedir. Umuyoruz ki yapılanlar artarak devam etsin, yapılamayanlar ise yapılan- lardan ilham alınarak yazımızda bahsettiğimiz kurumlarca ve henüz bu sürece dâhil olmayan ku- rumları da katarak Türkiye’nin bölgesel etkinliği- ne katkı sağlasınlar. Dünyanın bir geçiş sürecini yaşadığı bu hassas dönemler aynı zamanda gelece- ğin nasıl şekilleneceğine dair çalışmaların arttığı ve adeta güç savaşlarının yaşandığı bir dönemdir. Arap Baharı sadece bir açılıştı. Uzun sürecek bir güç mücadelesinin sadece başlangıcıydı diyen Paul Amar ve Vijay Prashad Arap Baharından kesitler – Yeni Ortadoğu’yu Anlamak adlı kitabında 1 ül- kesel bazlı analizler yapmakta ve Arap baharı ile başlayan sürecin çok yönlü ve çok aktörlü olarak süreceğine ve bölgenin bir daha asla eskisi olduğu gibi olmayacağına işaret etmektedir. Ülkemizin bu hassas dönemden güçlenerek çıkması bir yumuşak güç unsuru olan kamu diplomasisinin azami ve etkin kullanımını gerektirmektedir. Bölge halkları ile tarihî, kültürel, coğrafî, dinî başta olmak üze- re pek çok yönden bağları olan Türkiye’nin etkisi süper ve bölgesel güç olan ve olma iddiasında olan pek çok ülkeden fazladır. Giriş Kamu diplomasisi en basit hâliyle dip- lomatik araçların bir başka devletin kamu- oyunu etkileme maksadıyla kullanılmasını ifade eder. Günümüz dünyasında her devlet, kendi etki sahası dâhilinde bolca bu araçları kullanmaktadır. Yumuşak gücün bir parçası olan Kamu diplomasisinin en etkili olduğu coğrafyalar ise ülkelerin kültürel, siyasî, tarihî etki sahâlârıdır. Bu anlamda Ortadoğu coğ- rafyası, Türkiye için kamu diplomasisinin ko- laylıkla uygulanabileceği ve olumlu sonuçlar alınabilecek bir alandır. Bu makalede, Tür - kiye’nin Ortadoğu bölgesine yönelik Kamu Diplomasisi uygulamaları, imkânları ve bun- ların muhtemel neticeleri tartışılacaktır. Ama bu araçların etkisini doğru analiz etmek mak- sadıyla öncelikle Ortadoğu kavramı, kapsamı irdelenecek ve dinsel, etnik yanına kısaca değinilecektir. Ardından Kamu diplomasisi ve yumuşak güç kavramlarının teorik bir çer - çevesi sunulacaktır. Daha sonra Türkiye’nin genel Ortadoğu politikası ve bu politikada kamu diplomasisinin kullanımı incelenecek- tir. İnceleme kamu diplomasisinin yürütücü araçları olarak görülebilecek kurumların faa- liyetleri açısından yapılacaktır. Bunların etki- sinin ve etkinliğinin ölçülmesi bu çalışmanın kapsamını aşmaktadır. (*) Yrd. Doç. Dr., Düzce Üniversitesi, İşletme Fakültesi. Gokmenkilicoglu@Duzce.edu.tr (**) Yrd. Doç. Dr., Düzce Üniversitesi, İşletme Fakültesi. ayhannuriyilmaz@duzce.edu.tr (1) Paul Amar- Vijay Prashad, Arap Baharı’ndan Kesitler – Yeni Ortado- ğu’yu Anlamak, İntifada Yayınları, İstanbul 2014.