Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. LOzyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA (1994) 73-78 EGİTİMDE DENETİMİN AMAÇ VE İLKELERİ Feyyat Gökçe* ABSTRACT: Supervision has a great share in fulfilling or~ ganizational objectives. Supervision is a cylcing process consis- ting of the activities of identification of the degree of the fulfil- mint of organisational objectives, evaluation, correction and development. Educational supervision is a means of realising educational objectives and preparing a medium for efficient edu- cation. In Turkey, educational supervision is performed by the su- pervisors directly belonging to Ministry of Education and the primary education supervisors belonging to governorship in the provınces. The objectives of educational supervision in terıns of super- vision elemants are identification, evaluation, correction and de- velopment of a) the fulfilment of educational objectives, b) edu- cational medium, c) appropriateness of the methods and the techniques. d) means of measurement and evaluation, e) endea- vour of teachers, f) co-operation and co-ordination of school- environment, teacher-student-administrator, g) the problems of supervision itself. Fulfilling the objectives of educational super- vision depends on certain principles such as having an objecti- ve, plan, deamess, integrity, continuity, being democratic, awa- reness of individual differences and depending on hUlnan relations. KEY WORDS: Objectives, principles, supervision. ÖZET: Örgütsel amaçların gerçekleştirilmesinde denetim, büyük bir paya sahiptir. Denetim, örgütsel amaçların gerçekleşme derecesinin saptanması, değerlendirilmesi, düzeltilmesi ve geliştirilmesi etkinliklerinden oluşan çembersel bir süreçtir. Eğitimsel denetim, eğitimsel amaçları gerçekleştiren ve etkin eğitim için ortam hazırlayan bir araçtır. Türkiye'de eğİtim denetimi, Milli Eğitim Bakanlığına doğrudan bağlı "Bakanlık Denetçileri" ile illerde valiliklere bağlı "Ilköğretim Denetçileri" tarafından yürütülmektedir. Denetim ögeleri açısından denetimin amaçları,a) eğitimsel amaçların gerçekleştirilme durumu, b) eğitimselortamın uygun- luğu c) Kullanılan teknik ve yöntemlerin uygunluğu, d) ölçme ve ıdeğerlendirme araçlarının uygunluğu, e) öğretmenlerin çabaları, f) Okul-çevre, öğretmen-öğrenci-yönetici işbirliği ve eşgüdümü, g) denetimin kendisine ilişkin sorunlarıyla ilgili olarak durum saptamak, değerlendirmek, düzeltrnek ve geliştirmek olarak be- Iirtilebilir. Eğitimde denetimin amaçlarının gerçekleşmesinin, amaçlılık, planlılık, bütünlük, açıklık, süreklilik, demoktatiklik, bireysel farklılıkların dikkate alınması, ve iyi insan ilişkilerine dayanması gibi ilkelere bağlı olduğu söylenebilir. ANAHT AR SÖZCÜKLER: Amaçlar,lıkeler, Denetim 1. Problem Durumu 1.1. E~itimde Denetim Egitim alt sisteminin, devlet sisteminin varlıgının sürdürülmesinde stratejik bir önleme sahip oldugu söylenebilir. Egitimin alt sistemleri ise, eğitimin amaçlarınıngerçekleştirilmesinekatkı sağlayan, birer araç konumundadır.Bu nedenle eğitim alt sistemleri, kendi amaçlarınıngerçekleşmesi yönündeeylemlerde bulunarak eğitimin amaçlarınıngerçekleşmesine katkıda bulunurlar. Denetim, eğitim yönteminin bir alt sistemi olarak, de- netimin işlevlerini, görevlerini gerçekleştirmek suretiyle eğitimin amaçlarının gerçekleşmesine yardımcı olur. Sis- tem özellikleri açısından, sistemin girdi, işlem ve çıktılarından bilgi alınması, alınan bilgilerin değerlendirilmesi ve degerlendirme sonuçlarına göre örgüt amaçlarının düzeltilmesi ve geliştirilmesi olarak tanımlanabilir. Denetim sonuçlarıyla beslenmeyen örgütlerin etkililiklerinin, gelişimlerinin ve problem çözme yeteneklerinin rastlantılara kaldığı söylenebilir. Denetim bu sonuçlan sistemleşitirir ve planlaştıraı'akrast- lantılardan kurtarır[l]. Denetim, yönetim süreçlerinden biri olduğu gibi diğer süreçlerinde yeniden düzenlenmesinerehberlik eden bir hizmet olup farklı et- kinlikleri ve teknikleri içerir. Bu nedenle denetim plan- landıgı, geliştirilmiş bir liderlik kavramına dayandıgı, ku- rumunamaç ve işlevleriyle doğrudan ilgili ve kurumdaki personeltarafındanbenimsendiğiorandabaşarılı olur [2]. Egitim sisteminin etkiiiliği, denetim aracılığı ile belir- lenir. Denetim aynı zamanda yönetimin kendisi hakkında bilgi sahibi olmasını sağlayarak eksikliklerin ortaya çıkarılmasında, düzeltilmesi ve geliştirilmesinde yönetime yardımcı olur [3]. Denetim, sistem amaçlarının gerçekleştirilmesinde en üst düzeyde verim elde etme yönünde çagdaş, demokratik ve insancıl bir yöntem hiz- meti [4], örgütsel etkililiğin sağlanmasına ve örgüt amaçlarının gerçekleştirilmesine hizmet eden bir amaç gerçekleştirme yöntemi ve yönetim sürecidir. Bu bakımdan denetim, eğitim örgütlerinin amaçlarının gerçekleştirilmesinde, çıktıların degerlendirilmesinde önemlibir paya sahiptir. * Arş. Gör. Feyyat Gökçe, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Anabilim Dalı.