Karolina Ciechorska-Kulesza Instytut Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa Uniwersytet Gdański „Nowe” wsie nad wodą . Różnorodność działań zbiorowych na Mierzei i Żuławach Wiślanych he “new” villages over the water. he variety of collective action in Vistula Spit and Zulawy Wprowadzenie Na przestrzeń wiejską warto spojrzeć z perspektywy społecznoĞci lokalnych przez pryzmat ich zasobów, biorąc pod uwagę zarówno „starych”, jak i „nowych” akto- rów społecznych oraz relacje między nimi. Wsie połoĪone na styku Mierzei i ĩuław WiĞlanych wyróĪniają się ze względu na swoje usytuowanie w przestrzeni geogra- ficznej, co stwarza dostęp do specyficznego zasobu naturalnego, jakim jest woda. BliskoĞć wody w duĪej mierze kształtuje te społecznoĞci w wymiarze stosunków społecznych, organizacji i zasobów lokalnych. Dotyczy to nie tylko typowych wsi o charakterze rolniczym, ale takĪe przedstawionych w tej pracy miejsc, w których waĪną częĞć gospodarki stanowi rybołówstwo i rybactwo oraz turystyka. Do opisu specyfiki polskich wsi nadmorskich zostanie wykorzystana koncepcja wspólnoto- woĞci oraz koncepcja kapitału społecznego. „Starzy” aktorzy działań podejmowanych w przestrzeni wiejskiej to przede wszystkim państwo i jego agendy prowadzące politykę rozwoju wsi oraz „tradycyj- ni” jej mieszkańcy, głównie rolnicy. We wsiach na styku Mierzei i ĩuław WiĞlanych, w przeciwieństwie do typowych obszarów wiejskich 1 , oprócz rolników zamieszkują rybacy oraz przedsiębiorcy zajmujący się turystyką, handlem, gastronomią, którzy 1 Pojęcia „obszary wiejskie” stosuję zamiennie do pojęcia „wsi”, zdając sobie sprawę z trudnoĞci i dylematów definicyjnych związanych z tym pierwszym. Tym samym akcentuję zróĪnicowanie obsza- rów wiejskich i podkreĞlam krajobraz kulturowy związany z danym miejscem, który nieco umyka w okreĞleniu „obszary wiejskie” (np. Wieruszewska 2005: 21).