1 Eigen emancipatie eerst? Over vrouwenrechten en culturele diversiteit in een egalitaire samenleving * Gily Coene & Chia Longman De paus, Abou Jahjah en G.W. Bush Onlangs stuurde Johannes Paulus II een brief naar de katholieke bisschoppen waarin hij hen waarschuwt voor de gevaren van het feminisme en waarin hij stelt dat de ware roeping van de vrouw het moederschap is. De uitspraken zijn op zich zo verbazend niet - het belooft nooit veel goeds als een stelletje grijze religieuze mannen zich over de essentie van het vrouwzijn, het feminisme, het gezin of het huwelijk buigen. Wat echter wel opvalt, is de vrij milde reactie erop in de media, althans in vergelijking met de reactie op de uitspraken van Dyab Abou Jahjah over de rol van vrouwen en over homoseksualiteit in een interview met het weekblad Knack (2002). Hoewel de uitspraken van Jahjah in vergelijking met die van het Vaticaan zeker niet extremer of conservatiever zijn, was het land toch even te klein en werd er gewaarschuwd voor ‘de multiculturele tijdbom’ die tikte onder onze westerse cultuur en waarden – en met name onder het principe van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen. In dat pauselijk schrijven over de samenwerking van mannen en vrouwen in de kerk en in de wereld 1 , wordt ‘het’ feminisme beladen met zowat alle zonden van Israël: het feminisme heeft voor vijandigheid gezorgd tussen mannen en vrouwen, het gezinsleven ondermijnd en de (lees: verderfelijke) homoseksualiteit en het homohuwelijk gepromoveerd door de verschillen tussen mannen en vrouwen te negeren. 2 Andere opmerkelijke uitspraken: mannen (in het document naar analogie van het scheppingsverhaal als eerste vernoemd) en vrouwen zijn fundamenteel verschillend; de essentie van het vrouwzijn ligt in een ‘capaciteit voor de ander’, verbonden met de fysieke capaciteit tot moederschap; vrouwen ontwikkelen een gevoel voor het concrete in tegenstelling tot het abstracte; ‘the genius of women’ wordt vooral duidelijk in menselijke relaties en het zorgen voor anderen. 3 De uitspraken werden inmiddels ook onderschreven door kardinaal Danneels. De uitlatingen van Jahjah in het bewuste interview over de rol van vrouwen, het huwelijk, het gezin en seksualiteit lijken, net als die van de paus, inhoudelijk weinig af te wijken van het huidige * Dit artikel werd verscheen in het Sensoa Jaarboek 2005 (www.sensoa.be ). Een uitgebreidere versie met de titel ‘Gender en multicultureel burgerschap: Over de rechten, representatie en emancipatie van vrouwen in een multiculturele samenleving’ verschijnt in een speciaal nr. van Ethiek en Maatschappij, 2004, vol. 7, nr.4, gevolgd door een boek door dezelfde auteurs in het voorjaar van 2005 bij Academia Press. (www.academiapress.be)