__________ LITERATUROZNAWSTWO nr 6–7/2012–2013 __________ __ 73 __ Arkadiusz Kalin POPRAWNOŚĆ POLITYCZNA MURZYNKA BAMBO I MAŁPKI FIKI-MIKI (WARIACJE JĘZYKA TEORII W BADANIACH POSTKOLONIALNYCH – STUDIUM PRZYPADKÓW) POPRAWNOŚĆ POLITYCZNA Poprawność polityczna w polskim życiu kulturalnym jest zjawiskiem stosunkowo nowym – analiza materiału publicystycznego pokazuje, że termin zadomawia się w życiu publicznym na przełomie starego i nowego tysiąclecia 1 . Pojęcie to jest pożyczką angloję- zycznego political correctness i oznacza mniej więcej sposób używania języka w dyskursie publicznym w ten sposób, by nie urazić strony przeciwnej. Przez poprawność polityczną rozumie się zwykle sproilowanie języka pod kątem obraźliwości wobec mniejszości – etnicznych, społecznych, klasowych, rasowych, seksualnych itp., i postrzega się jako kalkę działań podejmowanych w Stanach Zjednoczonych i w niektórych krajach Europy Zachodniej (szczególnie w Wielkiej Brytanii, krajach skandynawskich, w Niemczech – np. wobec antysemityzmu). Postulat zmiany języka wynika z dążeń ruchu na rzecz praw obywatelskich dla grup dotychczas dyskryminowanych. W świecie wielokulturowym język dominującej kultury nie może ranić kultur słabszych – stoi za tym więc imperatyw etyczny. Poprawność polityczna identyikowana jest też zwykle z orientacją lewicową czy szerzej liberalną – jej źródeł upatruje się w ruchu społeczno-politycznym Nowej Lewicy z lat 60. XX w., rozwijającym się głównie w środowiskach intelektualno-akademickich, które jednak miały znaczący wpływ na kontestacyjne oblicze młodzieżowej rewolty roku 1968. Konserwatyści – zdaniem lewicy – mieli konserwować stary porządek oparty na 1 D. Brzozowska, Termin poprawność polityczna we współczesnym języku polskim, „Poradnik Językowy” 2004, nr 3, s. 24–25.