Bilgi Notu 3 Agustos 2016 No: 4 1 Tarihsel bagajında farklı dönemlerde ve farklı nedenlerle birçok kitlesel göç deneyimine sa- hip olan Türkiye; 1 20. yüzyılın son çeyreğinden iibaren küresel göç ağında göç alan konumuyla dikkat çekmektedir. İstanbul da göç ve göçmen keni olarak bu durumdan kentsel bir mekân olarak farklı ölçeklerde etkilenmişir: 1980 ve 1990’lı yıllardan iibaren, özellikle 2000’li yıllarda yoğun kitlesel uluslararası göçün etkisiyle küre- sel bir göç deneyimi tecrübe etmeye başlamışır. Bu etki, ulusal ölçekte idari, hukuki, toplumsal, mekânsal, ekonomik, kültürel ve poliik alanda ciddi değişiklikler yapılmasına öncülük etmişir. Dolayısıyla en genel tanımı ile insan hareketliği olarak kavramsallaşırılan göç; ulusların olduğu kadar kentlerin de kaderini değişiren ve şekil- lendiren bir güce sahipir. Şemsiye bir kavram olan göçün farklı konuları içeren birçok kavramsal alt başlıkları bulunmaktadır. Hukuki ve pratik anlamları farklı göndermeler içeren bu kavramlar arasında 1 Türkiye’nin göç tarihi hakkında detaylı bilgi için bkz: İçduygu, Ahmet vd. (2014). Türkiye’nin Göç Poliikaları 1923-2023: Ulus Devlet Oluşumundan Ulus Ötesi Olu- şumlara, MiReKoç Proje Raporları; Erdoğan, M. Murat ve Kayan, Ayhan. (Der.) (2015). Türkiye’nin Göç Tarihi: 14. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Türkiye’ye Göçler, İstanbul Bilgi Üniversitesi. özellikle son dönemlerde mülteci, şartlı mülte- ci, sığınmacı, geçici koruma, ikincil koruma, ilica, zorunlu göç, düzensiz göç(men) ve yasa- dışı göç(men) 2 hem ulusal hem de uluslararası kamuoyunda sıkça tarışılmaktadır. Birçok değişkeni ve olguyu içeren göç hareketliliğinde, mülteci kavramı ülkesinin korunmasından yarar - lanamayan kişileri vurgulamaktadır. Coğrai ve lojisik özellikleri nedeniyle uluslararası düzenli ve düzensiz göç güzergâhlarının kavşağında yer alan Türkiye ve özelde İstanbul; mülteciler için transit geçiş yeri, geçiş koridoru, bekleme odası ve hedef ülkenin keni konumundadır. Kaynak ülkeler arasında yaşanan göç güzergâhının kavşağında yer alan Türkiye; tran- sit ülke konumuyla yoğun olarak Ortadoğu, Afrika ve Asya’da bulunan ülkelerden gelişler- in ve geçişlerin olduğu bir ülkedir. Bu geliş ve geçişlerin temel nedenleri ise siyasi çalkanılar ve ekonomik isikrarsızlıklardır. 1980-1990’lar sonrasında Türkiye’ye yönelen transit göçmen akışındaki uluslararası nüfus hareketlerinin sayısal ölçeği büyüdü ve bu durum kültürel ve 2 Türkiye Cumhuriyei’nin ilgili tanımları için bkz: 1) 2014 yılında yürürlüğe giren 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslara- rası Koruma Kanunu (YUKK) 2) 2014 Türkiye Göç Raporu (2016) İstanbul’un “Mülteci Semtleri”: Kumkapı ve Küçükpazar *Marmara Üniversitesi, Küresel Şehirler ve İstanbul Araşırmaları Yüksek Lisans Öğrencisi. Saiye Alıntaş * İLEM Blog, İLEM bünyesinde ve çevresinde gerçekleşen konferans, sempozyum ve benzeri ilmi faaliyetler ile kültürel etkinliklerin bir deneme, değerlendirme veya araşırma yazısı olarak yayınlanacağı mecra olarak faaliyet göstermektedir.