“Başbakanlık Osmanlı Arşiv’inde Balkanlara Ait Bazı Dokuma Belgeleri”, Samsun Mübadele ve Balkan Türk Kültürü Araştırmaları Derneği II. Mübadele ve Balkan Türk Kültürü Araştırmaları Kongresi Bildirileri, Samsun, 20-22 Konya, Kasım 2008. BAŞBAKANLIK OSMANLI ARŞİV’İNDE BALKANLARA AİT BAZI DOKUMA BELGELERİ Ahmet AYTAÇ  M. Ali EROĞLU  GİRİŞ İnsanlık tarihi dünyada kurulan çeşitli uygarlıklarla doludur. Her millet kendi tarihini oluşturmuştur. Yaşanılan coğrafi alan, komşular, sosyo - kültürel yapı milletlerin tarihini etkilemiştir. Türkler dünyanın çok çeşitli bölgelerinde bulunmakla birlikte ağırlıkla Orta Asya, Anadolu ve Balkanlar ekseninde yoğunlukla bulunmuşlardır. Bir kültürün geleneksel tarafında mutlak devamlılık vardır. Milletlerin kültürel değerlerini en iyi yansıtan unsurların başında da el sanatları gelir. Toplumların sanat anlayışlarını ve yaşam tarzlarını anlamak için el sanatlarına bakılır. El dokumaları yüzyıllar boyunca desenleri ve dokuma yöntemleriyle kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Türk kültürü de zengin bir alt yapıya sahiptir. Bu zenginlik tarihi bir geçmişe dayanır. Sürekli yeni yerleşim yerlerine ulaşan hareketli Türk milleti, bu hareketlilik sayesinde kültürlerini de devamlı ve dinamik kılmışlardır. Orta Asya’dan Anadolu’ya göçün başladığı tarihten günümüze geçen uzun zamana ve mesafeye rağmen Altaylardan Balkanlara hala benzer yanışların olması bu devamlılığın ispatıdır (Aytaç.2007,8). Türklerin tarih boyunca bulundukları coğrafyalar, Asya’dan Avrupa’ya doğru İslâm öncesi ve sonrası dönemlerde kültür ve medeniyet dünyasına kazandırdıkları, mimarîde, musikide, edebiyatta ve diğer sanat alanlarındaki şaheserlerdir. Gittikleri her yere, kültürel değerlerini de götürmüştür. Orta Asya’dan Balkanlara uzanan eserler bırakmışlardır. Anadolu Selçukluları sonrasında, Osmanlı’dan günümüze Anadolu’da, Balkanlarda, fetih edilen her yerde ananevi kültürün özünü bozmadan yeni eserler üretmişlerdir. Makedonya, Kosova vd.lerini içine alan Balkanlarda da, günümüzde hala ayakta kalan pek çok mimari eserle beraber çok çeşitli el sanatı ürünleri ortaya koymuşlardır. Orta Asya gelenekli Türk el dokumacılığını Rumeli’ye de taşımışlardır (Aytaç.2007,51). Türk Kültürü yüzyıllar boyunca Balkan kültürünü besleyen en önemli kaynak olmuştur. Dolayısıyla, Türk dokuma kültürü ile Balkanlar’daki halkların etnografyası arasında inkâr edilemeyecek bir benzerlik ve etkileşim söz konusudur. Bu benzerliğin sebebini Orta Asya kültür tarihinde aramak gerekir. Fotoğraf No:1, Yanbol, Üsküp Sultan II. Murat Camii.  Selçuk Üniversitesi, Selçuklu Arş. Mrk. KONYA. aaytac@selcuk.edu.tr  Balıkesir Üniversitesi, Dursunbey Meslek Yüksekokulu.