1 LEVENT KÜÇÜK / ANADOLU’YA GELEN MUHACİR AHISKALILAR OSMANLI NÜFUS DEFTERLERİ IŞIĞINDA ANADOLU’YA GELEN MUHACİR AHISKALILAR Yrd. Doç. Dr. Levent KÜÇÜK * Öz Osmanlı Devleti’nin egemen olduğu coğrafyanın tarihi incelenirken, başvu- rulacak ana kaynaklar Osmanlı arşiv kayıtlarıdır. Özellikle birinci elden kay- nak niteliğinde olan bu belgeler, tarihsel sürece tanıklık etmelerinden dolayı çok önem taşımaktadır. Bu kaynaklar arasında yer alan nüfus sayımı çizelge- leri de, insan, mekân ve zaman unsurlarını barındırdığı için, sosyo-demograik özellikleri ve şehir tarihini ortaya koyma hususunda vazgeçilmez niteliktedir- ler. Devletler tarihi açısından da önemli olan bu sayım belgeleri, kaydı yapılan nüfusun niceliksel ve niteliksel verilerini günümüze aktarmaktadır. Ahıska Bölgesi 16. yüzyılda Osmanlı egemenliğine geçerek 19. yüzyıl Rus yayılmacılığının bölgeye ulaşmasına kadar Osmanlı egemenliğinde kalmıştır. Ancak Rus emperyalist yayılma siyaseti sonrası bölgedeki diğer Müslüman un- surlarla birlikte Rusların etnik kıyımlarına maruz kalarak yurtlarından kopa- rılmışlardır. Osmanlı Devleti gelen tüm Müslüman unsurları ülke topraklarının elverişli noktalarına iskan etme politikasını bir zorunluluk olarak ele almak du- rumunda kalmış, ancak günün şartlarına göre yarı modernleşmiş bir uygulama geliştirme yeteneğini de gösterebilmiştir. Bu çalışmanın amacı Rusya’nın XIX. yüzyıl yayılmacı siyaseti ekseninde tazyik ve şiddetine maruz kalan Ahıska ve Kafkas göçmenlerini, Osmanlıların ne şekilde iskân ettiklerini ortaya koymak- tır. Çalışmanın cevap aradığı bir diğer soruda gelen muhacirlerin yerleştikleri coğrafyada ne gibi sosyal, siyasal ve iktisadi problemlerle karşılaştıklarıdır. Anahtar kelimeler: Ahıska, Anapa, Kabartay, Nüfus, İskan. Immigrant People From Akhaltsikhe Moving To Anatolia In The Light Of Ottoman Population Registration Abstract The primary source while examining the history of the geography domina- ted by Ottoman Empire is Ottoman archive registration. These primary sources Türk Dünyası Araştırmaları Sayı: 222 Haziran 2016 * Ardahan Üniversitesi İBEF Tarih Bölümü, leventkucuk@ardahan.edu.tr 221_Levent_Kucuk.indd 1 13.06.2016 16:09:51