Przestępstwa z zapomnienia Prokuratura i Prawo 3, 2015 73 Magdalena Kowalewska Przestępstwa z zapomnienia Streszczenie Artykul porusza problematykę tzw. przestępstw z zapomnienia. Autorka przywoluje w nim podstawowe ustalenia z zakresu psychologii dotyczące mechanizmu zapominania oraz dokonuje przeglądu i weryfikacji dotychcza- sowych poglądów doktryny na kwestię przestępstw będących efektem za- pomnienia. Artykul stanowi równieŜ próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie o moŜliwy ksztalt strony podmiotowej przestępstw z zapomnienia. Problematyka tzw. przestępstw z zapomnienia nie byla i nadal nie jest przedmiotem szczególnej uwagi nauki prawa karnego. Poza niepublikowaną rozprawą doktorską M. Król-Bogomilskiej i kilkoma opracowaniami artykulo- wymi 1 brak jest szerszego zainteresowania kwestią czynów zabronionych popelnianych na skutek zapomnienia. Sytuacja taka moŜe budzić zdziwienie przede wszystkim ze względu na fakt, Ŝe w funkcjonowaniu czlowieka pro- ces zapominania jest powszechny i przypuszczać moŜna, Ŝe dość często stanowi przyczynę popelnienia nieumyślnego czynu zabronionego 2 . W cza- sach, w których przyszlo nam Ŝyć – wymagających szybkiego podejmowania decyzji, elastyczności, selektywności i podzielności uwagi, towarzyszącego nam permanentnie przeciąŜenia informacyjnego, mechanizm zapominania jawi się wręcz jako adaptacyjny i nieodzowny dla normalnego funkcjonowa- nia 3 . Wydaje się więc, Ŝe warto pochylić się nad problematyką tzw. prze- 1 Zob. M. K r ó l - B o g o m i l s k a, Psychologiczne przeslanki odpowiedzialności karnej za prze- stępstwa z zapomnienia, Państwo i Prawo 1976, nr 12, s. 112–120; t e j Ŝ e, Odpowiedzial- ność karna za przestępstwa popelnione wskutek zapomnienia, Zeszyty Naukowe Instytutu Badań Prawa Sądowego 1979, nr 12, s. 62–78; W. W o l t e r, Oceny prawnokarne zapomnie- nia, Państwo i Prawo 1985, nr 5, s. 43–45; A. C h m i e l, Kilka uwag o tzw. przestępstwach z zapomnienia, Palestra 1991, nr 3–4, s. 10–14 i B. B i e l s k i, Gdy sąd slyszy „nie pamię- tam”, Prokuratura i Prawo 2005, nr 2, s. 129–138. Przy czym ostatnie ze wskazanych opra- cowań traktuje o zapomnieniu przede wszystkim w kontekście zeznań świadków w procesie karnym, zaś do przestępstw z zapomnienia odnosi się jedynie marginesowo. 2 Zob. W. W o l t e r, Oceny…, op. cit., s. 43. 3 Por. A. C h m i e l, Kilka…, op. cit., s. 10 i M. K r ó l - B o g o m i l s k a, Odpowiedzialność…, op. cit., s. 62. Warto teŜ zwrócić uwagę, Ŝe obecny postęp naukowo-techniczny i cywilizacyj- ny prowadzi do zwiększania się ilości i wagi przestępstw popelnianych nieumyślnie w ogóle – por. T. K a c z m a r e k; J. G i e z e k, Przestępstwo z niedbalstwa jako wynik deficytu informa-