ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 - 4688 (Print) Volume 5 Issue 6, Special Issue on Balkan Wars, p. 149-164, November 2013 H i s t o r y S t u d i e s Special Issue on Balkan Wars Volume 5/Issue 6 2013 Müttefik Almanya İle İhtilaf: Ermeni Meselesi A Dispute with Allied Germany: The Armenian Issue Doç. Dr. Mustafa Çolak Gaziosmanpaşa Üniversitesi - Tokat Öz: Bu çalışma Alman arşiv belgelerini kullanarak Almanya’nın Ermeni meselesine bakışındaki değişi mi kronolojik olarak incelemekte, zaman içerisinde Hıristiyan din kardeşliğinin öne çıkarak Almanya’nın görüşüne hakim olduğunu tespit etmektedir. Ermeni Meselesinin uluslararası boyut aldığı Berlin Kongresi’nden (1878) günümüze kadar Türkiye ile Almanya, farklı boyutlarda da olsa, hep dostane ilişkilerini sürdürmüşlerdir. Sevk ve İskân Kararı’nın kanunlaşıp uygulandığı, Birinci Dünya Savaşı sürecinde Osmanlı Devleti ile Almanya aynı ittifak içerisinde yer alan “silah kardeşleri” idiler. Dolayısıyla Ermeni Meselesi söz konusu olduğunda, Almanya ile diğer Batılı devletlerin politikaları arasında farklılıklar olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Lepsius, Hans Barth, Almanya, Ermeni Meselesi, Alman Parlamentosu Abstract: Relying on the German archival documents this study examines the chronological evolution of German official view on the Armenian question and argues that over the time Christian brotherhood approach came to fore and dominated the German view on the issue. From the Congress of Berlin (1878) where Armenian issue gained an international scope to present Turkey and Germany have always had friendly relations. When the law concerning Relocation and Settlement was promulgated and carried out during the First World War, the two governments were the so-called “brothers in arms”. Thus, Germany had pursued a different policy than the other Great Powers on the Armenian question. Keywords: Lepsius, Hans Barth, Germany, Armenian question, German Parliament Giriş Ermeni meselesi söz konusu olduğunda, Almanya‟yı diğer Avrupa ülkelerinden farklı bir yere koymak gerektiği kanaatindeyiz. Zira Almanya, bir taraftan Sevk ve Ġskân Kararı‟nın alındığı tarihte -Birinci Dünya SavaĢı‟nda- Osmanlı Devleti‟nin müttefiki diğer taraftan da bugün Osmanlı Devleti‟nin Ermenileri tehcire zorlamakla onları yok etmeyi planladığını savunan müttefik bir ülke konumundadır. Ayrıca Almanya, tarihinde Nazilerce iĢlenen ve “Holocaust” diye adlandırılan çoğu Musevi yaklaĢık altı milyon insana soykırım uygulamıĢ ve bunu kabul etmiĢ bir Avrupa ülkesidir. Bunların yanı sıra, Almanya‟da yaklaĢık 2,5 milyon Türkün yaĢadığı ve Türkiye ile derin siyasi, kültürel, ekonomik ve tarihi bağlarının olduğunu da unutmamak gerekir. Almanya bugün Avrupa Birliği‟nin siyasi ve ekonomik olarak en önemli ülkesidir. Bu durum Avrupa Birliği‟ne üye olmak isteyen Türkiye için Almanya‟yı daha da önemli kılmaktadır. Bu bağlamda Almanya‟nın Ermeni Meselesi‟ne bugün ve geçmiĢteki bakıĢı, politikaları Türkiye için önem arz ettiğini belirtmenin yanlıĢ olmayacağı kanaatindeyiz. Biz bu çalıĢma çerçevesinde kronolojik sıra ile önce Ermeni isyanlarına, sonrada Sevk ve Ġskân Kararı‟na Almanya‟nın tepkisini ele alacağız. En son da Federal Alman