itoterapi, phytos: bitki, therapy: tedavi kelimelerinin birleşmesiyle olu- şup bitkilerle tedavi anlamına gelmektedir. 1 Terim olarak ilk defa Fran- sız hekim Henri Lencler (1870-1953) tarafından “La Prese Medical” adlı tıp dergisinde kullanılmıştır. 2 Hastalıklar insanın yeryüzündeki mace- Turkiye Klinikleri J Dermatol 2011;21(3) 117 Türkiye’de Deri Hastalıklarında Fitoterapi: Geleneksel Kullanılan Bitkilerin Bilinen Etki ve Yan Etkileri ÖZET Amaç: Fitoterapi, bitkileri kullanarak hastalıkları tedavi etmek anlamına gelmektedir. Deri hastalıklarının tedavisinde fitoterapinin kullanımı insanlık tarihi kadar eskidir ve günümüzde sık başvurulan bir alternatif tedavi olma özelliğini korumaktadır. Bu araştırmada, Türk toplumunda, deri hastalıklarının tedavisinde kullanılan geleneksel bitkisel tedaviler ve bu tedavilerin literatürde yer alan etki ve yan etkileri değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Ülkemizde, geleneksel kullanılan bitkiler çeşitli yazılı kaynaklar ve internet arama motorları kullanılarak tespit edildi. Medline taraması yapılarak bu bitkilerin etki ve yan etkileri kaydedildi. Bulgular: Yüz on beş tür bitkinin deri hastalıklarının tedavisinde kullanıldığı tespit edildi. Bunlardan 39’unun literatürde bildirilmiş yan etkileri olduğu, 23’ünün etki mekanizmasını araştırmaya yönelik in vivo, in vitro veya hayvan deneyleri yapıldığı saptandı. Bildirilen yan etkilerin hafif allerjik reaksiyonlardan mortal sonlanan klinik tablolara kadar değişkenlik gösterdiği gözlendi. Sonuç: Bitkisel tedaviler hakkında yeterli bilimsel veri olmadığı, yararlı olduğu gözlenen bitkilerin üzerinde bilimsel araştırmaların yapılması gerektiği ve halkımızın, etkisi hakkında yeterli bilimsel veri olmayan ve yan etkisi bildirilmiş bitkilerin kullanılmaması konusunda uyarılması gerektiği düşüncesindeyiz. Anahtar Kelimeler: Fitoterapi; deri hastalıkları; istenmeyen etkiler ABSTRACT Objective: Phytotherapy means using plants to treat diseases. The use of phytotherapy in the treatment of skin diseases is as old as human history. and it still maintains the characteristic of being commonly used alternative therapy. In this research, the traditional herbal treatments used in the treatment of skin diseases in Turkish society, and also effects and side effects of herbal therapies in the literature have been evaluated. Material and Methods: The plants used tradition- ally in Turkey, were identified using written sources and internet search engines. After the med- line scans of these plants, the effects and side effects were recorded. Results: One hundred and fifteen kinds of plants were found to be used in the treatment of skin diseases. Thirty-nine of them were found to have been reported with side effects and only twenty-three were investigated for the mechanism of action by in vivo, in vitro or animal experiments in the literature. It was determined that the reported side effects showed clinical variations from mild allergic reactions to fatal outcome. Conclusion: According to our data, we think that new sciencetific investigations are needed to be done on the plants which were found to be beneficial in skin diseases and the patients should be warned about the usage of given plants with reported side effects and the plants with unknown ef- fects. Key Words: Phytotherapy; skin diseases; adverse effects Turkiye Klinikleri J Dermatol 2011;21(3):117-29 Dr. Gülşen TÜKENMEZ DEMİRCİ, a Dr. Eda MERTOĞLU, a Dr. İlknur KIVANÇ ALTUNAY a a Dermatoloji Kliniği, Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul Geliş Tarihi/Received: 05.05.2011 Kabul Tarihi/Accepted: 15.11.2011 Yazışma Adresi/Correspondence: Dr. Gülşen TÜKENMEZ DEMİRCİ Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Dermatoloji Kliniği, İstanbul, TÜRKİYE/TURKEY gulsentukenmez@yahoo.com Copyright © 2011 by Türkiye Klinikleri ORİJİNAL ARAŞTIRMA