Türkbilig, 2016/32: 85-96. ESKİ TÜRKÇE tarıγçı “TARIMCI, EKİNCİ” ADI ÜZERİNE Bülent GÜL * Özet: Tarihi Türk dilî metinlerinin sözvarlığı arasında tarım terminolojisi ile ilgili zengin bir malzeme vardır. Bu makalede Türklerin tarihî Türk dili alanında tarım işini yapanlar için kullandıkları adlar ve özellikle de “tarımcı, ekinci; çiftçi” anlamında kullanılan tarıγçı adı üzerinde durulmakta ve tarıγçı’nın Eski Türkçenin sözvarlığı içerisindeki yeri ve kullanımı modern Türk lehçeleri ile de karşılaştırılarak incelenmektedir. Anahtar Kelimeler: Eski Türkçe, Tarım, tarıγçı, Çiftçi. On the Word “Tarı γçı” Refering to “Agriculturalist”, “Farmer” in Old Turkish Abstract: Among the vocabulary in the historical Turkish texts, a rich terminology of agriculture is present. In this article, we will touch upon the nouns refering to agriculturalists or farmers, specifically the word “tarıγçı” in the history of Turks, and Turkish language. Also the place of “tariyci” with its usage in the ancient Turkish corpus is examined comparing with modern Turkish dialects. Key Words: Old Turkish, Tarıyçı, Farmer Giriş: Eski Türkçe metinler incelendiğinde Türk tarım hayatına ad olan temel fiilin tarı- “tarım yapmak, ekin ekmek” olduğu anlaşılmaktadır. Eski Türkçe metinlerde tarım işleri ile uğraşan kişilere tarı- fiilinden türetilmiş olan tarıγçı adının verildiği görülür. Bununla birlikte Eski Türkçede tarıγçı adının kimlere verildiği ya da kimlerin tarıγçı olduğu sorusu çözümlenmesi gereken sorulardandır. Bu makalede Eski Türkçe metinlerden yola çıkarak Türkçede “tarımcılar” için kullanılan tarıγçı adı üzerinde durulacaktır. Bu incelememizde Eski Türkçe metinlerde yapmış olduğumuz tarama sonucunda elde edilen verilerin bildirdiği noktalar üzerinde durulmuş; ancak, yer darlığından dolayı burada sadece tarıγçı’nın geçtiği metinler örnek olarak verilmiştir. Türk Runik harfli metinlerde tarıγçı adı tanıklanamamıştır. Hatta bu metinlerde kelimenin kökü olan tarı- “tarım yapmak, ekin ekmek” fiili de eski Türk Runik yazılı metinlerin yazılma amaçlarından dolayı da tanıklanamamıştır. Ancak Türk Runik harfli külliyat içinde iki yazıtta bu fiilden türetilmiş olan tarıγlaγ “tarla” ve daha geç biçim olduğu tahmin edilen tarlaγ “tarla” adları tanıklanabilmektedir. * Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi. E-posta: bulentg@hacettepe.edu.tr