373 GAUN JSS Aslan, S , Aybek, B . (2017). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri İle Benimsedikleri Eğitim Felsefelerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 16 (2), 373-385. DOI: 10.21547/jss.281737 Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri İle Benimsedikleri Eğitim Felsefelerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi An Investigation of Educational Philosophies Adopted and Critical Thinking Disposition in terms of Varios Variables Birsel AYBEK * Serkan ASLAN ** Özet Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile benimsedikleri eğitim felsefelerini çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmada tarama modellerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini basit tesadüfi yöntemle seçilmiş 429 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgiler Formu, Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği ve Felsefi Tercih Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik ve çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının; eleştirel düşünme eğilimi ile felsefi tercih değerlendirme ölçeklerine "katılıyorum" düzeyinde görüş belirttikleri görülmüştür. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri cinsiyet ve bölüm değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık gösterirken sınıf değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Benimsemiş oldukları eğitim felsefeleri bölüm ve sınıf açısından anlamlı bir farklılık gösterirken, cinsiyet açısından anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Anahtar Kelimeler: Eleştirel düşünme, eleştirel düşünme eğilimi, eğitim felsefesi, çağdaş eğitim felsefesi, geleneksel eğitim felsefesi. Abstract The main objective of this research is to investigate educational philosophies adopted and critical thinking disposition in terms of varios variables. Descriptive survey model out of scanning models was used in the research. Subject of the study consists of 429 teacher candidates that was selected by simple random sampling method. As a data collection tool, it was used in the research the Personal Information Form, Scale of Critical Thinking Tendency and Philosophy Preference Assessment Scale. Descriptive statistics and multivariate variance analysis (MANOVA) was used in the analysis of data. It was seen at the end of the research that teacher candidates pointed out their opinions as “I agree” for the critical thinking tendency and philosophical preference assessment scales. While the Tendencies of teacher candidates has showed a significant difference in terms of sex and department variables, they has showed no significant difference in terms of classroom variable. While their educational philosophies show a significant difference in terms of department and class variables, they has showed no significant difference in terms of sex variable. Key Words: Critical thinking, critical thinking tendency, educational philosophy, contemporary educational philosophy, traditional educational philosophy. Giriş Günümüzde gelişmek isteyen ülkeler, bilgiye ulaşabilen, ulaştığı bilginin doğruluğunu kontrol edebilen, farklı bakış açılarıyla durumlara bakabilen bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır (Aybek, 2010). Bu amaç doğrultusunda, bireylere üst düzey düşünme becerileri arasında yer alan eleştirel düşünme becerisi kazandırılmak istenmektedir. Nitekim gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bireylerde eleştirel düşünme becerisini kazandırmaya önem vermekte ve öğretim programlarını bu beceriyi kazandırmaya yönelik düzenlemektedirler. Türkiye'de 2005-2006 eğitim-öğretim yılında yapılandırmacı yaklaşıma dayalı olarak geliştirilen öğretim programlarında eleştirel düşünme becerisi kazandırılmak istenmektedir (Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], 2009). Eleştirel düşünme ile ilgili farklı araştırmacılar tarafından farklı tanımlar yapılmıştır. Paul ve Elder (2007) eleştirel düşünmeyi, düşünmeyi geliştirmek amacıyla onu analiz etme ve değerlendirme sanatı olarak tanımlarken Yıldırım ve Şensoy (2011: 525) eleştirel düşünmeyi * Yrd.Doç.Dr., Çukurova Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, baybek@hotmail.com ** Dr., Milli Eğitim Bakanlığı, aslan.s1985@gmail.com