Infekcje wirusowe w etiologii rozwoju otyłości Obesity development associated with viral infections Agnieszka Jaworowska, Grzegorz Bazylak Katedra i Zakład Bromatologii, Wydział Farmaceutyczny, Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Streszczenie Przedstawiono znaczenie infekcji wirusowej w kontekście powszechnie rozpoznawanych czyn- ników i przyczyn występowania otyłości u ludzi oraz następstw tej choroby dla zdrowia indywi- dualnego i publicznego w różnych krajach. Omówiono wyniki dotychczas opublikowanych ba- dań obejmujących sześć zidentyfikowanych wirusów przyczyniających się do rozwoju otyłości u niektórych gatunków ptaków, gryzoni i małp. W szczególności omówiono wyniki badań wska- zujących, iż infekcja adenowirusem ptasim SMAM-1 lub adenowirusem ludzkim Ad-36 może być związana z rozwojem otyłości u ludzi. Omówiono podstawowe założenia proponowanych patomechanizmów działania tych wirusów w zainfekowanych tkankach i narządach prowadzą- ce do powstania otyłości. Dotychczasowe wyniki badań wskazują na konieczność udoskonalania odpowiednich metod diagnostyki takich infekcji wirusowych, a także powodowanych przez inne patogeny, oraz wyjaśnienie ich związku z inicjacją, rozwojem i patologią otyłości, co może sta- nowić istotne uzupełnienie obecnych sposobów zapobiegania, rozpoznawania i terapii tej gwał- townie rozszerzającej się choroby społecznej. Słowa kluczowe: otyłość • wirusy • etiologia • epidemiologia Summary This overview of the significance of viral infections in the development of human obesity is pre- sented within context of the commonly recognized obesity risk factors, including the personal and public health consequences of obesity in various countries. In addition, the results of past and recently published studies on the recognition of six taxonomically different viruses which can undoubtedly be associated with obesity progression in some species of animals are summa- rized. More attention is focused on the results of preliminary epidemiological studies indicating that human infection by the avian adenovirus SMAM-1 or the human adenovirus Ad-36 can be objectively related to symptoms, prevalence, and complications of obesity in some adult men. Proposed pathogenic pathways involved in the observed cases of viral infection-dependent obes- ity in animals and humans are also briefly described. Urgent implementation of high-throughput diagnostics procedures is advised to extend viral infection-oriented modes of prevention, recog- nition, and therapy of obesity currently available in modern societies. Key words: obesity • viruses • etiology • epidemiology Received: 2005.11.02 Accepted: 2006.03.28 Published: 2006.04.21 227 Review www. phmd .pl Postepy Hig Med Dosw. (online), 2006; 60: 227-236 e-ISSN 1732-2693 - - - - -