İRAN ALEVİLERİ ve EHL-İ HAKLAR’DA KADIN KIRMANĺAH BABA YADİGAR’DA RIYAZETTE BULUNAN KADINLAR ESRA DOĞAN TURAY Yrd. Doç. Dr., Artuklu Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı esra_dogan@hotmail.com Öz Alevilik tarihinin kadim coğrafyası İran’da bu düĻünce İslam’la ZerdüĻtilik, Maniheizm ve Mazdek gibi eski dinlerden etkilenmiĻ, kadın tasavvuru Hz.Fatıma kutsiyetinde kendini göstermiĻtir. Alevi kadınlar tarihin farklı evrelerinde bir takım baskı ve tebid- lere maruz kalmıĻ, bu tebidler Alevilerin yaĻadığı tüm coğrafyalarda aynı Ļiddet ve aynı zamanda olmamıĻtır. Bu topluluklarda kadınlar cemi yöneten, kırklar ceminde ferraĻlık yapan, nezr iĻlerini yürütenler olarak yer almıĻlardır. Ehl-i Hakların kurucu Ļahsiyetleri Heftvan anneleri ve nazarkerde dediğimiz Ļahsiyetler bu düĻüncenin bağlılarınca mukaddes sayılmıĻtır. Bu kadınların hatırası yaĻatılmıĻ, virdleri dilden dile söylene gelmiĻtir. Yakın dönemlere kadar Baba Yadigâr ziyaretgâhı gibi kendile- rini buralara adayarak riyazet çeken az sayıda Alevi kadın mevcutken, İran Inkılabın- dan sonra bu kadınlardan eser kalmamıĻtır. Anahtar kelimeler: Ehl-i Hak, Sufi kadınlar, İran, Baba Yadigar ziyaretgahı, WOMEN IN IRAN’S ALAWIS AND AHL-E HAQQ THE SELF-DENIAL OF KERMANSHAH BABA YADEGAR’S WOMEN Abstract The Alawi beliefs in Iran, have been profoundly influenced by the history and geog- raphy of this country. The concept sacredness of woman in the old beliefs of Iran, such as Zoroastrianism, Maniheism and Mazdek, shows itself in Fatima’s personal- ity. In these communities, women were involved as rulers who ruled the ceremony of worship performed by various dervish orders (cem, kırklar cemi) and as chars in cleaning services (farrash) or as conductors in taking a vow (nazr) during the cer- emony of the forties (kırklar cemi). Moreover, like Haftân mothers and nazarkarda figures, who are accepted by the founders of the Ahl-e Haqq communities, they are regarded sacred by their beliefs. But in the different stages of history Alawi women were subjected to a number of repressions and exile in different stages of history. There have been a few Alawite women who could uphold themselves by visiting the places of pilgrimage and devoting themselves to worship such as Baba Yadigâr visiting place, until recently. But after the Iranian Revolution these women couldn’t have sustain their existence. Keywords: Ahl-e Haqq, Women Mystics, Iran, Baba Yadigâr visiting place YIL / YEAR 14, SAYI / ISSUE 28 (GÜZ / AUTUMN 2016/2) ss. 155-185