klinika 46 przewodnik lekarza Pacjent po ablacji migotania przedsionków – co dalej? Patient after radiofrequency ablation due to atrial fibrillation – how to approach and follow up? Piotr Lodziński, Edward Koźluk Streszczenie Najczêœciej wystêpuj¹cym typem arytmii jest migotanie przedsionków, co stanowi ok. 1/3 wszystkich hospitalizacji spowodowanych zaburzeniami rytmu serca. Dane epidemiologiczne oraz wzrastaj¹ca liczba wykonywanych zabiegów ablacji u pacjentów z migotaniem przedsionków uœwiadamiaj¹ nam, ¿e coraz czêœciej lekarze ró¿nych specjalnoœci bêd¹ stykali siê z problemem prowadzenia takich w³aœnie pacjentów. Opublikowane ostatnio wytyczne ACC/AHA/ESC, dotycz¹ce postêpowania z pacjentami z migotaniem przedsionków, oraz konsensus ekspertów HRS/EHRA/ECAS stanowi¹ podstawê przy podejmowaniu decyzji o kwalifikacji do zabiegu oraz o prowadzeniu pacjenta tu¿ po nim. Słowa kluczowe: ablacja pr¹dem o czêstotliwoœci radiowej, migotanie przedsionków, leczenie antyaryt- miczne. Abstract Atrial fibrillation is the most common arrhythmia, and is the cause of 1/3 of all hospital admissions due to cardiac rhythm disturbances. Epidemiological data and an increased number of performed radiofre- quency ablations in atrial fibrillation patients creates the situation that independently of medical spe- cialty every physician may deal with the problem of post-procedure management of such a patient. The cornerstones of every decision about qualification for ablation and follow-up of patients after ablation are the ACC/AHA/ESC guidelines for the management of atrial fibrillation patients and HRS/EH- RA/ECAS expert consensus on catheter and surgical ablation of atrial fibrillation which were publi- shed recently. Key words: radiofrequency ablation, atrial fibrillation, antiarrhythmic treatment. – Panie doktorze! To znowu ja – jestem ju¿ po ablacji. Czy mogê ju¿ odstawiæ leki antyarytmiczne? Czy mogê wreszcie przestaæ przyjmowaæ acenokumarol i nie kontrolo- waæ INR? Czy jestem ju¿ zdrowy? Te i wiele innych pytañ mo¿e us³yszeæ ka¿dy le- karz, do którego trafi¹ czy te¿ wróc¹ pacjenci po za- biegu ablacji z powodu migotania przedsionków (AF). Intencj¹ autorów niniejszego opracowania jest przybli¿enie problematyki postêpowania z takimi w³aœnie pacjentami. W ci¹gu ostatnich kilkunastu miesiêcy pojawi- ³o siê wiele nowych publikacji zwi¹zanych z migo- taniem przedsionków, wœród nich wytyczne ACC/AHA/ESC (ang. American College of Cardio- logy/American Heart Association/European Heart Society), opisuj¹ce etapy postêpowania z pacjentami z migotaniem przedsionków [1], oraz konsensus ekspertów HRS/EHRA/ECAS (ang. Heart Rhythm Society/European Heart Rhythm Society/European Cardiac Arrhythmia Society) dotycz¹cy ablacji AF [2]. Ostatnia z wymienionych pozycji jest pierwsz¹ publikacj¹, która zawiera rekomendacje dla perso- nelu, wskazówki dotycz¹ce zabiegu, a tak¿e okresu obserwacji pacjenta. Poni¿ej zamieszczone zosta³y podstawowe definicje oraz okreœlenia odnosz¹ce siê do tej problematyki, zawarte w tych publikacjach. Migotanie przedsionków to tachyarytmia nadko- morowa, któr¹ cechuje nieskoordynowane pobudza- nie przedsionków, prowadz¹ce do upoœledzenia ich funkcji mechanicznej. W zapisie EKG wystêpuje najczêœciej chaotyczna fala migotania o ró¿nej am- plitudzie, a przy zachowanym przewodzeniu przed- sionkowo-komorowym nieregularne zespo³y komorowe. Istniej¹ ró¿ne klasyfikacje AF, jednak eksperci zalecaj¹ pos³ugiwanie siê definicj¹ opubli- kowan¹ w wytycznych z 2006 r. Napadowe AF de- finiowane jest jako nawracaj¹ce (≥2 epizody) oraz spontanicznie ustêpuj¹ce w ci¹gu 7 dni. Przetrwa³e AF to AF trwaj¹ce ponad 7 dni lub krótsze, wyma- gaj¹ce kardiowersji farmakologicznej lub elektrycz-