Mali Yerelleşme Kuramlarını 2008 Krizi Sonrasında Yeniden Düşünmek Yiğit Karahanoğulları * Giriş Mali yerelleşme (decentralisation), mali federalizm (fiscal federa- lism), çok düzeyli yönetim (multi-level government) ya da çok düzey- li yönetişim (multi-level governance) kavramlarının referans verdiği ortak olgu, merkezi devlet idaresinin dışında yeni yetki alanlarının (idari, mali, iktisadi) ortaya çıkmasıdır. Merkez ile onun dışında or- taya çıkan bu yeni alanların her biri, ki bu merkezin üstünde, örneğin çok uluslu, bir yapı ya da hiyerarşik olmamakla birlikte onun altında yer alan bir yerellik alanı da olabilir, siyasal, kültürel, ekonomik ve mali boyutuyla merkezden çeşitli düzeylerde kopuşu ya da yeni bir ilişki modelinin tanımlanmasını gerektirmektedir. Bu anlamda karşı- mızda çok boyutlu ve değişimi içeriyor olması itibariyle dinamik bir inceleme alanı söz konusudur. Örneğin, olgusal olarak bu alanın temel kurucu enerjisi siyasal talepler düzeyinden geliyor olabilir. Gerçekten de, konu, çoğunlukla, ilk etapta demokrasi sorunuyla ilişkili olarak ele alınmaktadır. Bununla birlikte, aynı olgunun sermayenin ekonomik krizini pekiştirici ya da krizi çözen dinamiklerinin de olması itiba- riyle, iktisadi boyutları da vardır. Dahası konunun merkezi yönetim * Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye Bölümü Öğretim Üyesi.