TÜRK HUKUKUNDA TÜKETİCİ UYUŞMAZLIKLARININ TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ THE ARBITRABILITY OF CONSUMER DISPUTES UNDER TURKISH LAW Gökçe KURTULAN* Özet: Tahkim anlaşmasının konu bakımından kısıtlanması anla- mına gelen tahkime elverişlilik hususu, hangi uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenmesinin mümkün olduğuna ilişkin olup, kanun ko- yucuların hukuk politikası tercihleriyle yakından ilintilidir. Hukuk Mu- hakemeleri Kanunu ve Milletlerarası Tahkim Kanunu tahkime elveriş- lilik hususunu “aynî haklara ilişkin uyuşmazlıklar ile iki tarafın iradele- rine tâbi olmayan uyuşmazlıklar” ifadesiyle ele almaktadır. Bununla birlikte “iki tarafın iradesine tâbi olmayan uyuşmazlık” ifadesinden ne anlaşılması gerektiği öğretinin yorumuna ve yargı kararlarına bıra- kılmıştır. Bu çalışmada, esasen nitelikli bir borçlar hukuku sözleşmesi olan tüketici sözleşmesinin ve bundan kaynaklanan uyuşmazlıkların “iki tarafın iradelerine tâbi olmayan” uyuşmazlıklar olarak nitelendiri- lip nitelendirilemeyeceği ve ihtiyari tahkime konu olup olamayacak- ları tartışılmaktadır. Çalışmanın devamında ise genel işlem koşulları arasında yer alan tahkim şartlarının geçerliliği hususu ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Tahkime Elverişlilik, Tüketici Uyuşmazlıkla- rı, Tüketici Hakem Heyetleri, İhtiyari Tahkim, Genel İşlem Koşulları, Haksız Şart Denetimi Abstract: The main focus of this work is to discuss the arbit- rability of consumer contracts under Turkish law. The related pro- vision of both domestic and international arbitration stipulate that a dispute is not arbitrable if “it’s related to the rights in rem or if the dispute is not subject to the wills of the parties”. What should be un- derstood from the expression of “not subject to the wills of the parti- es” has been discussed in scholarly writings and court decisions. The purpose of this work is to examine whether the consumer contracts fall under this expression and therefore are not considered as being arbitrable. Followingly, the validity of arbitration contracts/clauses in face of the unfair terms examination under consumer law will be discussed. Keywords: Arbitrability, Consumer Disputes, Consumer Arbit- ration Panels, Mandatory Arbitration, Consensual Arbitration, Unfa- ir Contract Terms, Standard Terms * LL.M. London School of Economics and Political Science, İstanbul Bilgi Üniversite- si Medeni Hukuk Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi, gokce.kurtulan@bilgi.edu.tr.