http://www.millifolklor.com 125 ÖLÜM, KÜLTÜR VE KİMLİK: IĞDIR ÖLÜ BAYRAMI İLE MEKSİKA ÖLÜ GÜNÜ ÖRNEĞİ Death, Culture and Identity: The Case of Dead Day Ceremony in Iğdır/Turkey and Day of the Dead in Yrd. Doç. Dr. Adem SAĞIR* ÖZ Ölme ve ölüm etrafında oluşan pratikler, kültürel bir içeriği yansıtmakla birlikte bir kimlik edin- me süreci olarak da karşımıza çıkmaktadır. Bu kimlik süreci aynı zamanda kültürün, kuşaktan kuşağa aktarılmasını da ifade eder. Ölümü sosyolojik bakışın odağına yerleştiren bu çalışma, ölümün birey- lerin zihinsel alanının dışına çıktığı noktaların tespit edilmesi ve toplumsal pratiklerle nasıl yeniden üretildiğinin keşfedilmesi çabasını gütmektedir. Bu çalışma için, ölme sürecinde yapılan dinsel, büyü- sel ve kültürel uygulamalar; kefenleme ve ölüyü temizleme pratikleri; ölü gömme biçimleri ve mezar- lıklar; dein sonrası kurban, aş verme, ölü ruhundan korunma gibi pratikler ölme ve ölümün kültürel kimlik üzerindeki etkilerini betimlemektedir. Ölme ve ölme sürecinde değişen, bozulan ve yorumlanan biçimlerinin kimlik ve kültürlerde sabit kalan taralarını tespit etmeyi amaçlayan bu çalışma, bir ölüm sosyolojisi denemesi olmakla birlikte, ölüm gerçekliğine ilişkin toplumsal alanda somut durumlara yüklenen anlamları iki örnek pratik ile çözümlemektedir. Bu bağlamda ölümün sosyolojik görünüm- leri, Türkiye Iğdır ili Ölü Bayramı’nı merkeze alarak, Meksika Ölüler Günü’yle karşılaştırmalı bir analizle değerlendirilmektedir. Her iki olayın seçilmesindeki temel amaç, her iki törenin de benzerlik- lerinin ve ortaklıkların tespit edilerek, kültür- kimlik ilişkisini toplumsal yansımalar üzerinden oku- nabilmesidir. Elde edilen veriler, ölümün kültür ve kimlik ekseninde toplulukları nasıl şekillendirdiği sorusu etrafında çözümlenmektedir. Anahtar Kelimeler Kültür, Kimlik, Ölüm, Ölü Bayramı, Ölüler Günü. ABSTRACT The practices that are formed around death and dying relect an identiication process. This iden- tiication process also refers to the transfer of culture from generation to generation. This study that puts Death in sociological imagination, is pursuing efforts to determine different aspects of death from individual views and to discover how it is re-produced through social practices. For this study, religious, magical, and cultural practices during a death process; practices of enshrouding and puriication of the corpse, such as forms of burial and cemeteries; prevention rites and rituals from spirits characterize effects of dying and death practices on cultural identity. The study tries to conirm stable aspects of identity and culture according to changing, perishable and reviewed forms in process of dying and death. Though the study is an attempt of sociology of death, it also analyses meanings of death rea- lity, which meet with concrete practical situations in social life, through two patterns. The sociological views of death, “Dead Day” that applied to the region of the Igdir province of Turkey and “Day of the Dead” in Mexico is considered a comparative analysis. Both of the cases aim at reading the relationship between culture and identity via social implications like similarities and concerns of two ceremonies. The obtained data were analysed around the question of how death shapes communities axis of culture and identity. Key Words Culture, Identity, Death, Dead Day, Day of the Dead. * Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi, ademsagiroglu@ gmail.com.