YENİ TÜRKİYE 87/2016 476 Radikalleşme, Şiddete Varan Aşırıcılık (ŞVA) ve Yabancı Terörist Savaşçılar (YTS): Nedenler, Çözüm Önerileri ve Türkiye Özelinde Değerlendirme Göktuğ Sönmez* Suriye ve Irak’ta devlet mekanizma- larındaki sarsıntılar ve aktörlerin çatışma zemininde şekillenmesiyle son dönemde gü- venlik çalışmaları açısından en çok öne çıkan konulardan biri radikalleşme, şiddete varan aşırıcılık (ŞVA) ve yabancı terörist savaşçılar (YTS) konusudur. Birbiriyle büyük oranda ilişkili gelişen bu üç kavramın tanımı, birey ve grupları radikalleşmeye iten faktörler ve bu süreçle mücadele, gelişen literatürde önem- li yer tutmaktadır. Bu bağlamda bu yazıda kavramların tanımlandırılması, temel sebep- lerin irdelenmesi, konunun Türkiye özelin- deki yansımaları ve siyaset yapıcılar ile yargı ve güvenlik kuvvetlerine mücadele önerileri üzerinde durulacaktır. Radikalleşme, Şiddete Varan Aşırıcılık (ŞVA) ve Yabancı Terörist Savaşçılar (YTS) Radikalleşme bir süreç olarak bireyin ya da grubun temel siyasi, dini vb. kavramla- rın üzerinde geliştirdiği tanımlamalar ışığın- da, kendi ideolojisi dışındaki tanımlamaları- nın var olmadığı ya da var ise de gereksiz ve/ veya yanlış olduğu inancı olarak özetlenebilir. Dolayısıyla radikalleşme süreci, bir taraftan bir “biz ve onlar” algısı oluşturmaktadır. Di- ğer taraftan “onlar” olarak tanımlanan gru- bun meşruiyetini, fikri temellerini ve eylem pratiklerini zayıflatmayı amaçlar. Nihayette “biz” olarak tanımladığı kendisini doğru ile yanlış arasındaki mücadelede doğrunun ya- nında konumlandırmayı ve böylece “öteki”- ni marjinalleştirmeyi ve kendi konumunu meşrulaştırmayı amaçlar. “Biz” ve “öteki” inancının içselleştirilme oranı ile radikalleş- me oranı arasında bir doğru orantı vardır. Radikalleşmeye temel oluşturan fikri düzlem dini olabileceği gibi etnik, mezhepsel ya da siyasi olabilmektedir. Dolayısıyla konu yalnız- ca güncel gelişmeler ışığında öne çıkan IŞİD, Boko Haram, el-Şebab gibi örgütleri değil, dünya genelinde etnik radikalleşme, aşırı sağ ve sol radikalleşme ile mezhep odaklı radikal- leşmeyi de içermektedir. Şiddete varan aşırı- cılık konseptine bakıldığında bu radikalleşme sürecindeki bireyin artık eylem sahasına geçiş iradesine sahip olduğu nokta önem kazan- maktadır. Kişi bu aşamada militan devşirme (recruitment) eyleminde bulunarak fikirsel sürecini fiziksel katılıma dönüştürmektedir. Radikalleşen ve nihai aşamada şiddete varan eylemlere katılım iradesi gösteren bi- reylerin örgütün aktif olduğu eylem sahasına geçişi ise karşımıza yabancı terörist savaşçı (YTS) kavramını çıkarmaktadır. Bu kişiler yalnız ayrıldıkları ülke, transit ülke ve varış noktası açısından bir güvenlik tehdidi oluş- turmakla kalmamakta, aynı zamanda dönüş- leriyle beraber kendilerine yönelik uygulana- cak süreçler açısından da (ister rehabilitasyon, ister cezalandırma, ister toplumla kuracakları ilişkiler odaklı tedbirler düzleminde) siyaset yapıcılar, yargı ve güvenlik kuvvetleri açısın- dan yeni yaklaşımlar gerektirmektedir. Birleş- miş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) (*) SOAS, Londra Üniversitesi (Asya, Afrika ve Ortadoğu Araştırma- ları)