   82-343(=163.41)PEKIC BORISLAV  SABINA GIERGIEL Uniwersytet w Opolu Polska ZOTE RUNO (ZLATNO RUNO) BORISLAVA PEKIA, CZYLI OBCO JAKO LOS :            ,       ,  ,       -  „ ”,     .            ,      ,       ,       ,    .  :  ,  , ,  , . Zlatno runo, jedna z najwybitniejszych powieci serbskiej literatury XX wieku, nazywana przez krytyków serbsk epopej, a pr- zez samego pisarza oznaczona podtytuem fantasmagoria, stanowi dzi- eo, w którym pojawiaj si podstawowe tematy oraz wtki, których lady odnajdujemy w kolejnych tekstach, skadajcych si na cae lite- rackie opus serbskiego pisarza. Ta powie – rzeka, czy jak j okrela sam autor, raczej powie - morze 1 staje si dziki temu swoistym kluczem, drogowskazem, na podstawie którego czytelnik jest w stanie okreli jakiego rodzaju refleksja sytuuje si w centrum zainteresowa Pekicia. SABINA GIERGIEL 220 W pierwszym rzdzie bdzie to naturalnie swoista dialektyka mitu i historii oraz zainteresowanie narodzinami klasy mieszczaskiej w Serbii, które staje si tem dla przedstawienia historii pastwa serb- skiego czy nawet caego Pówyspu Bakaskiego. Krg zaintereso-wa pisarza moemy te wyznaczy bardziej szczegóowo i wtedy na pierwszy plan wysuwaj si nastpujce problemy: wzajemny stosu- nek obowizku i marzenia, sztuki i handlu, egzystencja czowieka uwikanego w histori, problem zniewolenia czowieka np. przez zale- noci rodzinne itp. Przywoajmy jeszcze sposób, w jaki sam twórca okrela swe dzieo: „Runo postepeno (je – S. G.) postalo hronika, ili bi bolje bilo rei fantazmagorija o Simeonima, Njegovani-ma, Cincari- ma, a kroz njih subjektivna vizija istorije graanske klase, Beograda, Srbije” 2 . A w innym miejscu dodaje, e powie nie jest tylko fantasmagoryczn opowieci o domu Njegovanów, Belgradzie czy Serbii. „Pokušao (sam – S. G.) da predložim jednu umetniku antropo- logiju raanja evropske civilizacije od imaginarnog trenutka njenog odricanja od viših mogunosti humaniteta, sadržanih u spiritu-elnoj alternativi, ija je mitska metafora plovidba Argonauta na Istok, po zlatno runo Života” 3 . Wszystkie przywoane przeze mnie okrelenia, poparte reflek- sj autora, wydaj si by trafne w odniesieniu do Zotego runa. Std te podstawowa trudno zwizana z interpretacj tego utworu (a zara- zem stanowica jedn z jego fundamentalnych zalet) polega na tym, e adna analiza tego tak wielostronnego i skomplikowanego tekstu nie moe roci sobie pretensji do bycia definitywn i skoczon. W spo- sób nieunikniony kada jego interpretacja bdzie wic fragmentaryc- zna i skoncentrowana jedynie na pewnych, mniej lub bardziej wiado- mie wybranych przez badacza zagadnieniach. Dlatego i moja analiza utworu skupi si jedynie wokó kilku punktów. Bdzie to, przede wszystkim problematyka obcoci, wzajemny stosunek dwóch modeli rzeczywistoci (mitycznej i „historycznej”), wyaniajcy si z siódmej ksigi Zotego runa oraz kwestia zderzenia pragnie czowieka z ogra- niczajc go rzeczywistoci. W tym miejscu naleaoby zatem podj prób zdefiniowania figur obcoci, pojawiajcych si na kartach Zotego runa. W sposób konsekwentny pisarz aktualizuje w nim co najmniej trzy aspekty, czy te poziomy obcoci. W pierwszym rzdzie pojcie to odnosi si do obecnoci w ramach wikszej caoci spoecznej tego elementu, który