1 bilig GÜZ 2015 / SAYI 75 1-21 19. Yüzyıl Kırgız Şiiri ve Dönemin Sosyal ve Siyasi Gelişmelerinin Şiirdeki Yansımaları Gül Banu Duman* Öz Sovyetler Birliği döneminde, Kırgız edebiyatının 1917 Ekim Devrimi’nden önceki dönemi kasıtlı olarak yok sayılmış, dev- rimden önceki eserlerin incelenmesine müsaade edilmemiştir. 19. yüzyılda Kırgız toprakları, iç çekişmeler, savaşlar, istikrar- sızlıklara sahne olmuş, önce Hokand egemenliği altına giren, daha sonra Rus işgaliyle karşı karşıya kalan Kırgızların sosyal hayatında büyük değişmeler meydana gelmiştir. Bu değişmeler ve devrin siyasi, tarihî olayları dönemin şairleri tarafından eser- lerde işlenmiştir. Kırgızlar açısından devrin en önemli iki olayı, Kırgız topraklarının önce Hokand egemenliği altına girmesi, ikinci ve daha da önemlisi ise Rus işgalidir. O dönemin şiirleri- ne bakıldığında her iki işgale de tepkilerin dile getirildiği görül- mektedir. Bu çalışmada öncelikle 19. yüzyılın sosyo-ekonomik, siyasi durumu ortaya koyulmuş, daha sonra bu gelişmelerin 19. yüzyıl Kırgız şiirinin önde gelen temsilcilerinin şiirlerine nasıl yansıdığı gösterilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler Kırgız şiiri, Kalıgul, Moldo Niyaz, Arstanbek, Moldo Kılıç, Al- daş Moldo ∗ Yrd. Doç. Dr.,Bülent Ecevit Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü – Zonguldak / Türkiye gulbanuduman@gmail.com