Eskişehir OsŵaŶgazi ÜŶiversitesi İİBF Dergisi Ağustos 2017, C. 12, S. 2, 113-130 113 Ortadoğu’da Kayıp YüzyılıŶ SoŶ Halkası: Arap İsyaŶları SüreciŶde KurumlarıŶ Belirleyici Rolü 1 Tahsin Yamak 2 Emre “aygıŶ 3 ϭ. Giriş Ortadoğu, ďölge-içi çatışŵalarıŶ yoğuŶ olarak yaşaŶdığı, otoriter-ďaskıĐı politik sisteŵleriŶ ǀarlığıŶı sürdürdüğü ǀe doğal kayŶak ŵerkezli ekoŶoŵik yapıŶıŶ hâkiŵ olduğu istikrarsız bir Đoğrafya olarak değerleŶdirilŵekte ǀe ďu ŶedeŶle ďölgede topluŵsal reaksiyoŶlarıŶ ortaya çıkŵa potaŶsiyeli süreklilik arz etŵektedir. Bu ďağlaŵda, Ortadoğu’ŶuŶ sahip olduğu jeostra- tejik özellikleriŶ, aǀaŶtajlarıŶı aşaŶ haŶdikaplarıŶıŶ ağır ďasŵası soŶuĐuŶda, kayıp yüzyıl olarak isiŵleŶdirdiğiŵiz uzuŶĐa ďir zaŵaŶdaŶ ďu yaŶa süregeleŶ ǀe ďazeŶ ülkeler özeliŶde, ďazeŶ ise ďölge geŶeliŶde oluŵsuz etkiler doğuraŶ toplumsal olaylar silsilesi, kendisini son olarak Arap isyaŶları olarak adlaŶdırılan sosyo-ekoŶoŵik soruŶlar ďütüŶü olarak gösterŵiştir. 1 Bu çalışŵa, 11-13 Ekim ϮϬϭϲ’da, Sakarya ÜŶiǀersitesi’ŶiŶ eǀ sahipliğiŶde düzeŶleŶeŶ III. Ortadoğu’da “iyaset ǀe Top- lum KoŶgresi’Ŷde suŶulaŶ Ortadoğu’da Kayıp YüzyılıŶ “oŶ Halkası: Arap İsyaŶları “üreĐiŶiŶ Kuruŵsal EkoŶoŵi Politiği ďaşlıklı teďliğiŶ geŶişletilŵiş ǀe güŶĐelleŶŵiş halidir. 2 Dr., Bağıŵsız Akadeŵisyen, tahsinyamak@gmail.com 3 Dr., Bağıŵsız Akadeŵisyen, sayginemre@gmail.com Ortadoğu’da Kayıp YüzyılıŶ SoŶ Halkası: Arap İsyaŶları SüreciŶde KuruŵlarıŶ Belirleyici Rolü Öz Ortadoğu, iŵparatorluklarıŶ dağılŵasıŶdaŶ BiriŶĐi DüŶya “aǀaşı ertesiŶdeki paylaşıŵ süreĐiŶe kadar her aŶlamda ŵüdahaleye ŵaruz kalŵış ďir Đoğrafyadır. “oŶraki dö- nemde ise yapay sıŶırlar, ŵozaik topluŵlar ǀe ďaskıĐı yö- Ŷetiŵler ŶedeŶiyle ďirlik ǀe ďütüŶlüğüŶü sağlayaŵaŵış istikrarsız ďir ďölge olarak görüŶŵektedir. Bu süreĐiŶ soŶ halkasıŶı oluşturaŶ Arap İsyaŶları sosyo-ekonomik ne- deŶler, yöŶetiŵde katılıŵĐılık ǀe ŵeşruiyet soruŶları, çoklu kiŵlikleriŶ yöŶetiŵlerĐe ŵaŶipüle edilŵesi, özgür- lükleriŶ sıŶırlaŶdırılŵası giďi değişkeŶler etrafıŶda gerek- çeleŶdirilŵekte ve deǀriŵ, iç saǀaş ǀeya yöŶetiŵ değişik- likleri giďi soŶuçlar üzeriŶdeŶ okuŶŵaktadır. Bu çalışŵa, Ortadoğu’daki yöŶetişiŵ ďoşluğuŶuŶ Arap isyaŶları süre- ĐiŶiŶ gelişiŵiŶi işaret ettiği hipoteziŶe dayaŶŵaktadır. Ni- cel ǀerilere dayaŶaŶ kuruŵsal göstergeler etrafıŶda kar- şılaştırŵalı ǀe diŶaŵik olarak yürütüleŶ analiz sonucunda, Arap İsyaŶları süreĐiŶin iç ǀe dış aktörler açısıŶdaŶ sürpriz olŵadığı, aŶĐak kuruŵsal değişiŵ içiŶ uyguŶ koşulları da sağlaŵadığı aŶlaşılŵaktadır. The Last Ring of the Lost Century in the Middle East: De- terminants Role of Institutions in Arap Uprising Process Abstract The Middle East is a geography that has been exposed to intervention in every sense from the collapse of the em- pires to the process of sharing after the First World War. In the following period, it seems to be an unstable region that did not provide unity and integrity due to artificial borders, mosaic societies and repressive governments. The "Arab Uprising" that constitute the last ring of this process are expressed around variables such as socio- economic reasons, participation and legitimacy problems in administration, manipulation of multiple identities in the administration, limitation of freedoms, and read over on results such as revolution, civil war or management changes. This study is based on the hypothesis that gov- ernance gap in the Middle East indicates the evolution of the Arab Uprising process. As a result of comparative and dynamic analysis of institutional indicators based on quantitative data, it is understood that the Arab Uprising process is not surprising in terms of internal and external actors, but does not provide suitable conditions for insti- tutional change. Anahtar Kelimeler: Ortadoğu, Arap İsyaŶları, Kuruŵlar, Kuruŵsal Yapı, Kurumsal Değişiŵ Keywords: The Middle East, Arab Uprising, Institutions, Institutional Structure, Institutional Change Başǀuru : 12.06.2017 Kabul : 25.07.2017