ETKİLİ BİR MATEMATİK ÖĞRENME ORTAMININ SAHİP OLMASI GEREKEN ÖZELLİKLERİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ Tuğba ÖZTÜRK 1 Bülent GÜVEN 1 1 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fatih Eğitim Fakültesi, Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi ÖZET Matematik öğretiminin amaçlarının gerçekleşmesi uygun öğrenme ortamlarının tasarımına bağlıdır. Öğrenme ortamlarının tasarımında öğretmenler etkin bir rol oynamaktadır. Dolayısıyla bir öğrenme ortamının ideal olarak nitelendirebilmek için hangi özelliklere sahip olması gerektiğinin bilgisi ancak öğretmenlerin görüşleri alınarak ortaya çıkarılabilir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmenlerinin etkili bir matematik öğrenme ortamlarının sahip olması gereken özelliklerine yönelik görüşlerinin resmedilmesidir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden özel durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, altı farklı ilköğretim okulunda görev yapmak üzere 10 ilköğretim matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veriler yarı yapılandırılmış mülakat aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Öğretmenlerin genellikle mevcut öğrenme ortamlarında fark ettikleri eksikliklere dayanarak etkili matematik öğrenme ortamları ile ilgili görüşlerini belirttiği görülmüştür. İdeal matematik öğrenme ortamlarının oluşmasında en önemli etkenin sınıf mevcudu olduğuna dikkat çekilmiştir. Bunun yanı sıra sınıfların araç-gereç ve teknolojik bakımdan donanımlı olmasına da vurgu yapılmıştır. Öğretmenlerin çoğunun görüşüne dayanarak, araç-gereç ve teknolojik bakımından donanımlı matematik sınıflarının her okulda yer alması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Matematik Öğretimi, Öğrenme Ortamı Tasarımı, Etkili Öğrenme Ortamı 1. GİRİŞ Matematik eğitimi, öğrencilere çevrelerini tanımaya ve sosyal etkileşimleri anlamaya yardımcı olacak bilgi ve becerileri elde etmede öncülük eder. Öğrencilere deneyimleri üzerine düşünerek çeşitli saptamalar yapabilecekleri, açıklayabilecekleri, hatta tahminde bulunabilecekleri ve problem çözebilecekleri bir dil ve sistematik de kazandırır. Bunun yanı sıra çeşitli matematiksel durumların incelendiği öğrenme ortamları oluşturularak öğrencilerin akıl yürütme becerilerinin gelişmesine katkıda bulunur (MEB, 2005). Matematik eğitimine yönelik planlanan öğrenme-öğretme etkinlikleri sonucunda durumları analiz etme, eleştirel düşünme, bir yapıyı oluşturmak için mantıksal ve sistematik düşünme gibi yeterliliklerin kazanılması beklenir. Aslında matematiği öğrenmek matematiksel düşünmeyi öğrenmekten geçer (Günhan, 2006). Söz edilen matematiksel düşünmeyi kazandırabilmenin yolu ise uygun öğrenme ortamlarının oluşturulmasıyla sağlanabilir. Matematik derslerinde öğrencilerin öğrenmelerini öğretmen, program materyalleri etkilendiği gibi öğrenme ortamları da etkiler (Bay, Beem vd, 1999). Verschaffel ve diğerleri (1999) matematiksel problem çözme becerilerinin kazandırılmasındaki başarısızlık nedenlerinden birinin öğrenme ortamı olduğunu belirtmektedir. Dolayısıyla öğrencilere matematiksel düşünme ve problem çözme becerilerini kazandırmada öğrenme ortamlarının önemli bir yere sahip olduğu ortaya çıkmaktadır. NCTM (1989) standartlarına göre öğrenme ortamları, öğrencilerin matematiksel dili bir iletişim aracı olarak kullanmalarını, matematiksel akıl yürütme yapabilmelerini, kendi yeteneklerinin farkında olarak özgüvenlerinin yerinde olmalarını, problem çözebilmelerini sağlamak ve matematiğin değerini öğrencilere hissettirmek gibi pek çok amacı yerine getirebilmelidir. Ancak öğrenme ortamı denildiğinde sadece öğrenmenin gerçekleştiği yer olarak anlaşılmamalıdır. Literatürde çoğunlukla teknoloji, eğitim teknolojisi ile materyal kullanımı ve bunların etkililiği bir yoğunlaşma olduğundan öğrenme ortamı sınıfın dört duvarı içine sıkıştırılmaktadır (Kim, Grabovski, Shaharma, 2004). Sınıfın durumu ya da fiziksel koşullar öğrenme ortamı ile ilişkilidir. Ancak öğrenme ortamı bu kadar dar kapsamlı değildir. Öğrenme sürecini etkileyen bütün faktörleri içinde barındırır. Dolayısıyla öğrenme sürecinde yer alan ve bu sürece etki eden mekân, zaman, alt yapı, donanım ve psiko-sosyal faktörlerin etkileşimi ile oluşan ortamlar öğrenme ortamı olarak tanımlanabilir (Acat,2005). Öğrenme üzerindeki etkililiği vurgulanan öğrenme ortamları, genel olarak çevrede gelişen olayları tanımlamak ve problemlere anlamlı bir çözüm geliştirmede bireylerin mevcut kaynakları amaçlarına uygun olarak kullandıkları yerler olarak ifade edilmektedir (Wilson, 1996). Ayrıca Wilson öğrenme ortamlarının öğrenmenin zorla dayatıldığı yerler olmaktan çok, öğrenmenin beslendiği ve desteklendiği yerler olduğunu da belirtmektedir. Bu ifadesi ile öğretmenin öğrenme ortamındaki rehber olma rolüne işaret