KIġ WINTER 2010  SAYI NUMBER 1  SAYFA PAGE 15-20 15 TÜRKĠYE TÜRKÇESĠ AĞIZ ATLASININ ÖNÜNDEKĠ SORUNLAR Ahmet BURAN * ÖZET Türkiye Türkçesi ağızlarıyla ilgili olarak ilk yapılan çalıĢmalar 19. yüzyılın ortalarına kadar uzanır ve ağızlarla ilgili çalıĢmalar daha çok yabancı araĢtırmacılar tarafından yapılır. 1940’lı yıllardan sonra yerli araĢtırmacılar da Türkiye Türkçesi ağızları üzerine çalıĢmalara ağırlık verir ve günümüze kadar pek çok ağız çalıĢması ortaya konur. Derleme, inceleme ve karĢılaĢtırma çalıĢmalarının yanı sıra kimi bilim adamlarının Türkiye Türkçesi ağızlarıyla ilgili genel tasnif çalıĢmaları da bulunmaktadır. Türkiye Türkçesi ağızlarıyla ilgili olarak günümüze kadar pek çok çalıĢma yapılmıĢ olmakla birlikte henüz daha “Türkiye Türkçesi Ağız Atlası”nın hazırlanmamıĢ olması önemli bir eksikliktir. Bu makalede öncelikle genel olarak “atlas” konusuna değinilmiĢ, ağız atlasının bugüne kadar yapılamamıĢ olmasının sebepleri üzerinde durulmuĢ, Türkiye Türkçesi ağız atlası çalıĢmalarının önündeki sorunlar irdelenmiĢ ve ağız atlası hazırlanırken kullanılan çeĢitli ölçütler ele alınmıĢtır. Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi ağızları, dil, lehçe, ağız, tasnif, ağız atlası. PROBLEMS OF THE ATLAS OF TURKEY TURKISH DIALECTS ABSTRACT The first studies on Turkey Turkish dialects go back till the midst of 19th century and they were done by the foreign researchers. Native researchers tended to study on Turkey Turkish dialects after 1940ies and many studies have been done so far. There are general classification studies as well as compilations, investigations and comparative works. Tough many studies on Turkey Turkish dialects have been done so far, it is an important problem as an atlas of Turkey Turkish dialects has not been prepared. We pointed out the concept of atlas in general, mentioned about why dialect atlas has not been studied so far, emphasized the problems about preparing Turkey Turkish dialects atlas and evaluated several criteria used in the process of dialect atlas preparation. Keywords: Turkey Turkish dialects, language, accent, dialect, classification, dialect atlas. * Prof. Dr., Fırat Üniversitesi, İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. E-posta: aburan@firat.edu.tr.