Fontes Archaeologici Posnanienses Vol. 52 Poznań 2016 he presence of Mycenaeans in Western Anatolia. he state and perspectives of research Pierwszym badaczem, który zanalizował ar- tefakty pochodzenia mykeńskiego odnalezione w Anatolii, był Christopher Mee, korzystający m.in. z wcześniejszych raportów M.J. Mellink (Mee 1978: 121-155). Podzielił on Anatolię na sześć obszarów: Anatolię Centralną, Cylicję, południowe wybrze- że, Anatolię Północno-Zachodnią, Zachodnią oraz Południowo-Zachodnią. W rozumieniu propono- wanym w niniejszym artykule Anatolia Zachod- nia obejmuje trzy ostatnie obszary, dla których od lat osiemdziesiątych powstało już co najmniej kil- ka zestawień znalezisk archeologicznych stworzo- nych przez różnych badaczy (Ünal 1991; Mountjoy 1998; Van Wijngaarden 1999; Kelder 2006). W pre- zentowanym artykule również skompletowano listę stanowisk z materiałami o cechach mykeńskich. Na- stępnie przeanalizowano i podsumowano zebrane dane archeologiczne. Przedstawiona na końcu in- terpretacja (model mykeńskiej obecności w zachod- niej Anatolii) odwołuje się także do wiedzy pozaar- cheologicznej, zwłaszcza do źródeł historycznych 1 . Omawiane kwestie wymagają też odniesień do procesów kolonizacji, kontaktów międzyetnicznych oraz międzykulturowych i przenikania się kultur. Za- chodnia Anatolia stanowi tak dla kultury mykeńskiej, jak i hetyckiej strefę graniczną, w której stale oddzia- ływały one ze sobą. Procesy takie jak akulturacja, hy- brydyzacja czy asymilacja miały wydatny wpływ na obecność kultury mykeńskiej w omawianym regio- nie, który stanowi jedną z jej stref peryferyjnych (Ki- lian 1990; Feuer 1999; 2003; 2011). Zagadnienia te zostaną poruszone w dalszej części interpretacyjnej 2 . 1 W artykule zastosowano skróty: ŚEB – środkowa epoka brą- zu, PEB – późna epoka brązu, ŚM – okres środkowominojski, PM – okres późnominojski, PH – okres późnohelladzki. 2 W tym miejscu autor chciałby podziękować wszystkim osobom które wspomogły go w procesie pisania artykułu, w szczególno- ści prof. Januszowi Czebreszukowi, mgr Jakubowi Niebieszczań- skiemu oraz anonimowym recenzentom. Wyrazy wdzięczności należą się również całemu zespołowi redakcyjnemu, zaangażo- wanemu w edycję tekstu. Wszystkie ewentualne pomyłki pozo- stają wyłączną odpowiedzialnością autora. Mykeńska obecność w Anatolii Zachodniej. Stan i perspektywy badań Piotr Zeman Anatolia zachodnia stanowi jedną ze stref peryferyjnych kultury mykeńskiej od początku XIV w. przed Chr. (okres PH IIIA1). W trakcie kolejnych 200 lat następuje rozwój sieci mykeńskich wpływów kulturowych i handlowych, a w końcu także osadnictwa. Ekumena mykeńska była jednak w tym regionie dość wąska, ograniczona wyłącznie do wybrzeży i skoncentrowana wokół Zatoki Izmirskiej, oraz na kluczowym, stukilometrowym odcinku lądu pomiędzy ujściem Meandra i Półwyspem Bodrum. Słowa kluczowe: kultura mykeńska, zachodnia Anatolia, osadnictwo, handel, wpływy kulturowe Western Anatolia is one of the peripheral zones of Mycenaean culture from the early fourteenth century BC (LH IIIA1). Over the next 200 years Mycenaeans developed a network of trade and cultural inluences in the region, and ultimately a settlement net- work. However Mycenaean settlement zone in the region was rather narrow, limited to the coasts and centered around the Gulf of İzmir, and the crucial, one-hundred kilometers long stretch of land between the estuary of Meander and the Bodrum penninsula. Keywords: Mycenaean culture, Western Anatolia, settlement, trade, cultural inluences