Piotr Żurek Bielsko-Biała Miejsce Bośni w Bałkańskiej polityce Hotelu laMBert (1843–1849) 1. wstęp Od początku lat trzydziestych XIX w. polityka obozu Adama J. Czartoryskie- go skupiona była głównie na sytuacji wokół Imperium Osmańskiego i planach wywołania „wielkiej wojny” na Wschodzie 1 . Czartoryski zarówno jako rosyjski minister, jak i później jako przywódca Hotelu Lambert uważał, iż należy sta- rać się utrzymywać istnienie Imperium Osmańskiego, jednak trzeba być również przygotowanym na rozpad tego państwa 2 . Paszałyk Bośniacki był najbardziej wysuniętą na zachód prowincją Imperium Osmańskiego, co powodowało, iż szczególnie była ona podatna na wpływy ideolo- gii i wydarzeń rozwijających się w chrześcijańskiej części Europy. Dlatego też już od roku 1831 wśród bośniackich feudałów rozpoczął się ruch na rzecz autonomii Bośni, który doprowadził do zbrojnego konfliktu z Wysoką Portą 3 . Sytuacja jeszcze bardziej się skomplikowała, kiedy sułtan Abdülmecid I w roku 1839 zapoczątkował w Imperium Osmańskim reformy tanzimatu. Zlikwidowały one tradycyjny osmański system feudalny, co wywołało duże niezadowolenie wśród bośniackich begów 4 . Powstały wówczas w Bośni zamęt starały się wyko- rzystać zarówno Austria, jak i Rosja. Fakt ten zaktywizował obóz Czartoryskiego 1 J. Skowronek, Adam Jerzy Czartoryski 1770–1861, Warszawa 1994, s. 391–408. 2 P. Żurek, Czarnogórcy i Serbowie w rosyjskiej polityce ksicia Adama Jerzego Czartoryskiego (1802–1806), Kraków 2009, s. 177–178. 3 Zob. H. Kreševljaković, Husein kapetan Gradaščević. Zmaj od Bosne, Sarajevo 1931. 4 I. Tepić, Bosna i Hercegovina od najstarijih vremena do kraja drugog svjetskog rata, Sarajevo 1998, s. 192–198. Europa Środkowa, Bałkany i Polacy Studia oiarowane Profesorowi Antoniemu Cetnarowiczowi pod redakcj Janusza Pezdy i Stanisława Pijaja Kraków 2017