Ujęcia interpretacji celowościowej w teorii prawa Prokuratura i Prawo 11, 2017 137 Artur Kotowski Ujęcia interpretacji celowościowej w teorii prawa Streszczenie W artykule omówiono uwarunkowania związane ze sposobem rozumienia funkcjonalnej (celowościowej) metody wykładni prawa. Autor omawia histo- ryczny rozwój tej metody wykładni prawa by następnie wskazać możliwe jej ujęcia w głównych teoriach wykładni, które znane są polskiemu prawoznaw- stwu. Z punktu widzenia praktyki stosowania prawa jest to istotne, gdyż cel przepisu nie powinien znikać z pola widzenia interpretatora, a w szczególno- ści organów stosujących prawo, jako istotne wskazanie co do założeń pra- wodawcy, które nie mogą być w pełni przekazane za pomocą języka i języ- kowo-logicznej metody wykładni, wskutek inklinacji wynikających z natural- nej jego właściwości, jaką jest wieloznaczność. W tym aspekcie, funkcjonal- na metoda wykładni stanowi dyrektywę dla interpretatora, jak prawidłowo odczytywać znaczenia zakodowane w tekście aktu normatywnego. I. Wprowadzenie Celem opracowania jest przedstawienie ogólnej charakterystyki jednej z metod wykładni (interpretacji) prawa w postaci tzw. wykładni teleologicznej (celowościowej, funkcjonalnej) ze szczególnym uwzględnieniem jej pozycji w podstawowych teoriach wykładni prawa, które znane są polskiej teorii prawa 1 . Wymagane jest zatem dookreślenie kilku założeń, które przyjmowa- ne są odmiennie w różnych nastawieniach teoretyczno-filozoficznych 2 . 1 Niniejsze opracowanie stanowi rozszerzoną wersję artykułu, który ukazał się w Europejskim Przeglądzie Prawa i Stosunków Międzynarodowych 2015, nr 1 pt. „Pozycja interpretacji te- leologicznej w teoriach wykładni prawa”. 2 Za podstawowy podział wszystkich teorii wykładni prawa w polskiej teorii prawa uważany jest ten, który został wprowadzony przez J. Wróblewsk i e g o ze względu na cechy charakte- rystyczne tego procesu. Czasem, w ślad za „ideologiami stosowania prawa”, mówi się o ideo- logiach, albo koncepcjach wykładni prawa, względnie narracjach (retorykach), w których da- ny dyskurs o wykładni prawa jest prowadzony. Według J. Wróblewsk iego wykładnia dzieli się na: sensu stricto (klaryfikacyjną), sensu largo (derywacyjną) oraz sensu largissimo (hu- manistyczną). Co istotne, za stricte prawnicze uważane są tylko dwie pierwsze, a za najwła- ściwszą opisowi wykładni operatywnej (dokonywanej przez organy stosujące prawo) trakto- wana jest wykładnia klaryfikacyjna. Por. J. Wróblewsk i, Sądowe stosowanie prawa, War- szawa 1973, s. 112–113 i t enż e, Rozumienie prawa i jego wykładnia, Warszawa 1990, s. 55–57. Por. także o roli wykładni humanistycznej (largissimo sensu), (w:) A. K o z a k, Poj-