83 วารสารสัตวปຆา฼มืองเทย ปทีไโไ พ.ศ. โ5ๆเ Journal of Wildlife in Thailand Vol. 24, 2017 ประชากร฽ละการ฿ชຌพืๅนทีไาศัยขงกระทิงบริ฼วณ฼ขตຌามล຋าสัตวปา฼ขา฽ผงมຌา จังวัดนครราชสีมา POPULATION AND HABITAT USE OF GAUR (BOS GAURUS) AROUND KHAO PHAENG MA NON-HUNTING AREA, NAKHON RATCHASIMA PROVINCE พชร ลายจันทึก แ  รองลาภ สุขมาสรวง โ ฽ละ ประทีป ดຌวง฽ค โ Phachara Laichanthuek 1 , Ronglarp Sukmasuang 2,* & Prateep Duengkae 2 บทคัดย຋ การศึกษาประชากร฽ละการ฿ชຌพืๅนทีไอาศัยของกระทิงบริ฼วณ฼ขตຌามล຋าสัตวปຆา฼ขา฽ผงมຌา ดา฼นินการระว຋าง฼ดือนมกราคมถึง ฼ดือนตุลาคม โ55 รวมกับขຌอมูลทีไบันทึกอย຋างสมไา฼สมอ฼กีไยวกับความถีไ ตา฽น຋ง ฽ละจานวนตัวของกระทิงทีไออกมาากิน฿น พืๅนทีไ฼กษตรกรรม฾ดยรอบ ฿นรอบ ใ ป ระว຋าง พ.ศ. โ55ๆ ถึง พ.ศ. โ55 มีวัตถุประสงค฼พืไอศึกษา จานวนประชากร สัดส຋วน ฼พศ ฽ละ฾ครงสรຌางประชากร การ฿ชຌประ฾ยชนพืๅนทีไอาศัยของกระทิง ฾ดยวิธีการนับมูลบน฼สຌนทางศึกษา  Line transect method) ฼พืไอศึกษาความนา฽น຋นจานวนประชากร ฿ชຌ฼ปนดัชนีถึงการประ฾ยชนพืๅนทีไ ฿ชຌการสัง฼กต฾ดยตรงสารับการ จา฽นก฼พศ฽ละชัๅนอายุกระทิงทีไออกมาอย຋างสมไา฼สมอ ฼พืไอศึกษา ฾ครงสรຌาง สัดส຋วน฼พศ ฽ละอัตราการ฼พิไมของประชากร กระทิง ผลการศึกษาความนา฽น຋นของกองมูล จาการพบกองมูลทัๅงสิๅน แ ,ๆ กอง บนระยะทาง ใ กิ฾ล฼มตร คิด฼ปนความ นา฽น຋นของกองมูล฼ท຋ากับ ใ,เ5 กอง/ตร.กม. ความนา฽น຋นประชากรกระทิง โ.ไไ ตัว/ตร.กม. คิด฼ปนประชากรกระทิง ทัๅงมด โแ ตัว ฼มืไอพิจารณาจากขนาดพืๅนทีไรวมทีไถูก฿ชຌ฾ดยกระทิงทัๅงมดทีไมีขนาด แแแ.แ5 ตร.กม. ผลจากการพบกระทิง ออกมาากิน ใๆ ครัๅง ระว຋าง฼ดือนมกราคมถึง฼ดือนตุลาคม พ.ศ. โ55 รวมจานวนกระทิงทีไพบสะสม  ,โๆโ ตัว ขนาดของ ฝูงทีไพบมีความผัน฽ปรระว຋าง แแโแ ตัว ค຋า฼ฉลีไย โโ.โเ ตัวต຋อการพบ  SE=โ5.โ5 ส຋วน฿ญ຋฼ปนการพบกระทิงากิน฼พียง ตัว฼ดียวมากทีไสุด จานวน ใ ครัๅง ฾ครงสรຌางประชากรกระทิงคิด฼ปนตัว฼ตใมวัย: ก຋อน฼ตใมวัย: วัยรุ຋น: ฽ละลูก มีค຋า แ: เ.แไ: แ.เโ: เ.โใ ตามลาดับ สัดส຋วน฼พศผูຌ฽ละ฼พศ฼มีย฼ตใมวัย฿นประชากร คิด฼ปน แ: 5.ไใ ฽ละ อัตราการ฼พิไมของประชากรกระทิง คิด฼ปน รຌอยละ โ.โ จากผลการ฼กใบขຌอมูลการพบ฾ดยตรงระว຋าง ป พ.ศ. โ55ๆ ถึง ป พ.ศ. โ55 พบว຋าพืๅนทีไทีไกระทิง ออกเปนอกพืๅนทีไ฼ขตຌามล຋าสัตวปຆา฼ขา฽ผงมຌา โแ บริ฼วณจานวน ใแใ ครัๅง รวมจานวนกระทิงสะสมทีไพบ฿นรอบ ใ ป  ,เใๆ ตัว฾ดย฽ต຋ละปพบจานวนกระทิงสะสมรวมทุกบริ฼วณจานวน โ,ไ ตัว แ,ๆ ตัว ฽ละ แ,ไใ ตัว ตามลาดับ ผลการศึกษายัง พบว຋ากระทิงออกนอกพืๅนทีไมากทีไสุดระว຋าง฼ดือนมกราคมถึง฼ดือนมิถุนายน พบจานวนกระทิงระว຋าง ๆใโ,แโไ ตัว ขณะทีไ ช຋วง฼ดือนกรกฎาคมถึง฼ดือนธันวาคม พบกระทิงระว຋าง แโใไ ตัว กระทิงออกมาากิน฿น ไ พืๅนทีไลักนอก฼ขตຌามล຋าสัตว ปຆา เดຌ฽ก຋บຌาน฼ขา฽ผงมຌา บຌานคลองทราย บຌาน฾พธิทองพัฒนา ฽ละบริ฼วณ฼ขาสีไกุมาร ฿นอา฼ภอวังนๅา฼ขียว จังวัดนครราชสีมา กระทิง฿นบริ฼วณ฼ขตຌามล຋าสัตวปຆา฼ขา฽ผงมຌาตຌองการ฿ชຌพืๅนทีไบริ฼วณทีไ฼ปนทุ຋งญຌา พืๅนทีไบริ฼วณ฾ปຆง ฽ละ฿นปຆาธรรมชาติ ตามลาดับ ขຌอ฼สนอ฽นะสารับการศึกษาต຋อเปเดຌ฽ก຋การศึกษาชนิดพืชอาาร ความสามารถ฿นการรองรับประชากรกระทิงของ พืๅนทีไ การศึกษาการ฿ชຌพืๅนทีไทัๅงภาย฿น฽ละภายนอกพืๅนทีไ฽ละการ฼คลืไอนทีไควรมีการศึกษาติดตามดຌวยวิทยุติดตาม นอกจากนีๅ ควรมีการศึกษาประชากรตลอดจน฾รค฽ละพันธุกรรมต຋อเป ขณะทีไขຌอ฼สนอ฽นะการจัดการ฼นຌนทีไการจัดการการ฿ชຌประ฾ยชน ทีไดิน฽ละช຋วง฼วลาทีไพบกระทิงออกมามาก ทัๅงการปງองกัน การประชาสัมพันธ฼พืไอการอนุรักษควรมีการดา฼นินการอย຋างต຋อ฼นืไอง ต຋อเป คาสาคัญ: ประชากร การ฿ชຌพืๅนทีไอาศัย กระทิง ฼ขตຌามล຋าสัตวปຆา฼ขา฽ผงมຌา แ สานักบริารพืๅนทีไอนุรักษทีไ 7 (นครราชสีมา ฼ลขทีไ แใใ ถนนจอมสุรางคยาตร ตาบล฿น฼มือง อา฼ภอ฼มือง จังวัดนครราชสีมา ใเเเเ 2 ภาควิชาชีววิทยาปຆาเมຌ คณะวนศาสตร มาวิทยาลัย฼กษตรศาสตร จตุจักร กรุง฼ทพฯ 10900 * Corresponding author: fforrls@ku.ac.th