Sztuka Europy WSchodniEj Искусство восточной Европы art of thE EaSt EuropE toM iV Jezus jest główną postacią kilku obrazów Henryka Siemiradzkiego. Najbardziej znanym z nich po- zostaje Jawnogrzesznica (1872, zob. il. 7 na s. …) – dzieło przypominające kompozycyjnym rozma- chem, dbałością o detale, świetlnymi i barwnymi efektami najpopularniejsze prace –Pochodnie Ne- rona (znane także jako Świeczniki chrześcijaństwa, 1876) i Dirce chrześcijańską (1897). Siemiradzki prezentował Jezusa w sytuacjach intymnych, taki charakter mają Chrystus u Marii i Marty (1886) oraz Chrystus i Samarytanka (1890). W czasie swojej kariery wykonał także obrazy zamówione do obiektów sakralnych. Siemiradzki sporządził siedem prac dla Cerkwi Zbawiciela w Moskwie, 1 w 1891 roku namalował Chrystusa Zmartwychwsta- łego do kościoła Zmartwychwstańców w Rzymie, podobny obraz do kościoła Wszystkich Świętych w Warszawie oraz Chrystusa uśmierzającego burzę na morzu do ewangelickiego kościoła św. Marcina w Krakowie. 2 1 8 lipca Siemiradzki napisał list do redaktora naczelne- go „Światła” – Zygmunta Sarneckiego. Informował m.in., że dla „cerkwi Zbawiciela w Moskwie wykonałem 7 malowideł ściennych, w tej liczbie Wieczerzę Pańską do Wielkiego ołta- rza”. Dużyk (1986: 428). Patrz: Кириченко (1992); Климов (1996: 73–132); Климов (2001). 2 Dużyk (1986: 43). Publiczna prezentacja Jawnogrzesznicy, ukoń- czonej w 1872 roku, stanowiła cezurę w karierze Siemiradzkiego, wyznaczała bowiem początek wiel- kiej popularności malarza. Wszędzie, gdzie prezen- towano obraz: w Wiedniu, Warszawie czy Peters- burgu, publiczność licznie przybywała do galerii, a potem rozpływała się w zachwytach. Józef Dużyk kilka stronic swojej ciekawej powieści biograficz- nej o Siemiradzkim, ilustrowanej wypowiedziami z epoki i opatrzonej cytatami z rękopisów listów Siemiradzkiego, poświęcił na przedstawienie re- cepcji tego dzieła. Nie chcąc powtarzać rozpoznań Dużyka, powiem tylko, że pochwały przyjmował malarz z wielu stron: Jawnogrzesznicą zachwycała się publiczność, chwalili ją akademiccy profesoro- wie, polscy (i niektórzy rosyjscy) artyści, przyja- ciele, rezerwę zachowywała natomiast większość krytyków. 3 Obraz tytułowany przez Siemiradzkiego w li- stach w skrócie Grzesznicą przedstawia pierw- sze spotkanie Chrystusa z Marią Magdaleną. Już współcześni malarza wskazywali, że prezentowana scena inspirowana była wierszem Aleksego Tołstoja 3 Dużyk (1986: 230–232). dariusz pniewski Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń Jezus i kobiety Siemiradzkiego. Opinie krytyki o Jawnogrzesznicy