REALİTEDEN MİTE: KOSOVA SAVAŞI (1389) VE EFSANESİ GAYE YAVUZCAN * Özet 1389 Kosova Savaşı, siyasî tarih açısından etkileri bir yana, Sırp Halk anlatmalarında da önemli izler bırakmıştır. Kosova efsanesi, Sırpların en önemli anlatmalarından biri kabul edilir. Bu anlatmalara göre, Ortaçağ Sırp İmparatorluğu, Kosova Savaşından sonra dağılmış, Sırplar Balkanlarda Türk ilerleyişine karşı son umutları olan Prens Lazar’ı kaybetmişlerdir. Kosova efsanesi, Sırp folkloru ve edebî geleneğinde merkezî bir yer işgal etmiştir. Efsane Sırp ulusal kimliğinin oluşumunda önemli etkilerde bulunmuş ve zamanla Sırbistan’da siyasî hareketlerin temel bir unsuru haline gelmiştir. Bu çalışmada Kosova efsanesinin oluşum süreci ve tarihsel özellikleri tetkik edilmeye çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Kosova Savaşı, Kosova Efsanesi, Osmanlı, Sırbistan, Sözlü Kültür From Reality to Myth: The War (1389) and Legend of Kosovo Abstract Besides its effects on political history, 1389 Kosovo war, impressed Serbian folk narratives as well. Kosovo legend is one of the greatest legends of the Serbs. According to the legend, cause of the disintegration of the medieval Serbian empire is the defeat of the Serbs at the Battle of Kosovo and Serbian society lost Prince Lazar who was the last hope against the advance of the Turks in Balkans. The Kosovo legend has been a central theme in Serbian folklore and literary tradition. The legend had a profound inluence on the formation of Serbian national identity and gradually became an essential component of political movements in Serbia. In this paper the formation process and historical characteristics of the Kosovo legend will be discussed. Keywords: Kosovo War, Kosovo Legend, Ottoman, Serbia, Oral Culture Bilindiği üzere Kosova efsanesi 1 , Sırp ulusal kimliğinin oluşumu, aktarımı ve gelişiminde önemli bir yer işgal eder. Bieber’in belirttiği üzere, “mitler aynı zamanda hem tarihseldir, hem de tarihsel değildir. Gerçek tarihsel olaylara dayanmak bakımından bağlamsal olarak ve dinleyicilerine geçmişi hatırlattıkları için nitelik olarak tarihseldirler. Kosova miti de dâhil olmak üzere ulusal mitler, aynı zamanda kendileri * Yrd. Doç. Dr., Uşak Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, gaye.yavuzcan@usak.edu.tr 1 Burada “efsane” teriminin kullanımının halkbilimi terminolojisi açısından problematik olmasına rağmen benimsenmesi, konuyla ilgili mevcut çalışmalarda “legendus/legend” karşılığı olarak bu kelimenin kulla- nılagelmesinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, Dégh’in tanımıyla, “bir şemsiye terim” olarak efsane terimi kullanılmıştır. Linda Dégh, “Günümüz Bağlamında Efsane Üzerine Teorik Bir Düşünme ve Efsane- nin Tanımı,” Çev. Selcan Gürçayır, Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2, Haz. M. Öcal Oğuz, Selcan Gürçayır, Geleneksel Yayıncılık, Ankara 2005, s. 345.