Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 10 Sayı: 54 Yıl: 2017 Volume: 10 Issue: 54 Year: 2017 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20175434652 GÖÇ VE EĞİTİM İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME: SURİYELİ ÇOCUKLARIN EĞİTİM GEREKSİNİMİ VE OKULLAŞMA SÜREÇLERİNDE KARŞILAŞTIKLARI GÜÇLÜKLER AN EVALUATION OF THE RELATIONSHIP OF IMMIGRATION AND EDUCATION: EDUCATION NEEDS OF THE SYRIAN REFUGEE CHILDREN AND CHALLENGES OF EXPOSED DELAYS IN SCHOOLING PROCESSES Tahir Emre GENCER * Öz Bireylerin, ailelerin ve toplumların gönülsüz yer değiştirmeleri, insan hayatını dramatik biçimlerde etkiler. Ülkelerinde yaşanan savaş nedeniyle yerinden edilmişliğin, savaşın ve göçün yarattığı pek çok olumsuzluğu yüklenerek göç yollarına düşen Suriyeli vatandaşlar, gerek göç öncesinde gerekse de göç yollarında ve yeni ülkeye kabul süreçlerinde pek çok riske maruz kalabilmektedirler. Bu süreçlerden en fazla zarar gören gruplar arasında ise çocuklar ilk sırada yer almaktadır. Pek çok açıdan risk altında bulunan Suriyeli çocukların kayıp nesillere neden olmaması ancak ihtiyaçlarının karşılanması ile mümkündür. Bu ihtiyaçların en önemlilerinden biri ise çocuğun eğitim hakkı kapsamında eğitim gereksinimidir. Bu çalışma, savaşın ve göçün en travmatik süreçlerine tanıklık etmiş Suriyeli çocukların, Türkiye’ deki eğitim süreçlerinin önündeki engelleri görünür kılmayı ve bu sorunlara okul sosyal hizmeti perspektifi ile çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Göç - Eğitim İlişkisi, Okullaşamama, Suriyeli Çocukların Eğitimi, Okul Sosyal Hizmeti. Abstract The involuntary relocation of individuals, families and societies, dramatically impacts human life. Syrian citizens who have been displaced due to many disadvantages caused by war, displacement and migration caused by the war in their countries are exposed to many risks both before the migration and during the migration process and in the process of admission to the new country. Among the groups that suffered the most from these processes, children are in the first place. Syrian children, who are at risk in many respects, do not cause lost generations but only by meeting their needs. One of the most important of these needs is the need for education within the child's right to education. This study aims to make visible the obstacles in front of the education processes in Turkey and to propose solutions to these problems with the perspective of school social work, for Syrian children who witnessed the most traumatic processes of war and migration. Keywords: İmmigration and Education, Non-Schooling, Education of Syrian Children, School Social Work. 1. Giriş Bir çocuk, bir öğretmen, bir kitap ve bir kalem dünyayı değiştirebilir. -Malala Yusufzay- Ülkelerinde başlayan iç karışıklık ve savaş nedeniyle 21. yüzyılın dünya gündemine en büyük mülteci sorunu olarak düşen Suriyeli vatandaşların göç sorunu, kuşkusuz günümüzün en önemli sosyal sorunları arasında yer almaktadır. UNCHR (2017) 1 verilerine göre, bu güncel sorunla birlikte, 2011 yılından beri, toplam 5 milyon 380 bin Suriyeli vatandaşın ülkelerini terk etmek zorunda kaldığı ve göç eden nüfusun yaklaşık (% 47,5’ unun) 2 milyon 555 bininin çocuk olduğu ifade edilmektedir. Verilerden anlaşılacağı üzere, sorunun salt göç sorunu olmadığı, aynı zamanda büyük bir mülteci çocuk sorunu olduğu dikkat çekmektedir. Suriyeli vatandaşların, en fazla göç ettiği ülkeler sıralamasına bakıldığında ise yaklaşık 3 milyon 320 binlik Suriyeli nüfusu ile Türkiye’nin ilk sırada 2 yer aldığı, Türkiye’ deki toplam Suriyeli nüfusunun (% 45’ inin) 1 milyon 500 bininin Suriyeli çocuklardan oluştuğu bilinmektedir. İlk zamanlarda geçici bir göç hareketi olarak algılansa da, Suriye’ deki savaşın uzaması ile birlikte seyri değişen bu göç hareketi, sadece 3 milyon 320 bin Suriyeli vatandaşı değil, aynı zamanda, ülkemiz açısından önemli bir göç deneyimini ve pek çok sorunu da beraberinde getirmiştir. Yaşam umutlarını, sınırlar ötesinde arayan yaklaşık bir buçuk milyon Suriyeli çocuğun, bu süreçlerde, ekonomik, psikososyal * Arş. Gör., Hacettepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Sosyal Hizmet Bölümü, Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü, tahiremregencer@gmail.com 1 Nüfus verileri, UNCHR (Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği)’ nin, 16 Kasım 2017 tarihli resmi verilerinden elde edilmiştir. 2 Türkiye’den sonra en fazla Suriyeli göçü alan ülkeler ise sırasıyla; Lübnan, Ürdün, Irak ve Kahire’dir.