Türkgede argonun örtmeceye dönü§ümü Asiye Mevhibe Cojar* Tabu kar§isinda argo ve örtmece Bireyin segimlerini belirlemek üzere toplum hayatini düzenleyen kurallar bütünü, gogu zaman olumsuz duygularin dizginlenmesi, iyi ve dogrunun özendirilmesi esasina dayanir. Insanin farkli durum veya olaylar kar§isinda iq dünyasmdaki di§ dünyaya ait izdü§ümleri algilamasi, yorumlamasi ve yansitmasi süreci yine ig ve di§ bile§enlerce düzenlenmekte- dir. Hemen her toplum, gok uzun zamanlara dayanan ya§ama kültürünü türlü dene- yimlerle olu$turmu§tur ve bundán ani sapmalarin kendisine zarar verecegi korkusunu tajir. Qogu zaman korku ve buna bagli olarak mevcudu koruma dürtíisü, zaman zaman da kijiler arasi ili§kilerin düzenlenmesine esas olan nezaket duygusu, birtakim yasaklamalan beraberinde getirir. 1 Ancak bu yasaklamalann birakacagi bo§lugu gidermek üzere de bazi esnekliklerin olu§masi yine toplumsal kábul ve anlayi§la olu§ur. Böylece toplumsal dina- mikler higbir alanda bo§luk kalmasma müsaade etmez, ihtiyaglara cevap vermi? olur. Bireye nasd davranacagini ögreten toplum, nasd konu§masi gerektigini de söyler. Dil edinimi sirasinda gergekle§en toplumsalla§ma süreci bir yandan bireyi dil igin bir konu§u- cu öte yandan topluma uyumlu bir varlik haline getirir. Birey bu süregte söz konusu dille nasd ve hangi §artlarda var olacagi bilgisini de ögrenir. Kiminle, nasd ve neleri konu§a- bilecegine dair bilgi ve görgü; hangi yollarla asil söylemek istedigini dile getirebilecegine dair ipuglari, dil kullanimina ili§kin yol ve yordam, toplumsal ya§am iginde ve dil edinimi sirasinda olu§ur. Toplumun bazi tutum ve davrani§lari türlü gerekgelerle men etmesine bagli olarak dil de bunlan konu§maktan kagmir. Toplumun tabula§tirdigi konulari dil de tabula§tirir. Top- lumun bir nesne veya olguyu yok sayi§i dilde de yok saymayi getirmi§tir. Ancak bu sade- ce saymaca bir durumdan ibaret kalmi§tir. Nitekim adi olan her §ey aslinda zaten vardir. Dil, bu"yok sayma"yi "adini degi§tirme" ya da"yerine koyma" ile giderme yoluna gitmi§- tir. Bu da söz dagarcigini geni$letmi§, gok anlamlilik ya da gok kullanili§ligi getirmi§tir. Tabu Toplumsal degerlerden kaynaklanarak ortaya gikan yasaklama, yerine koyma veya degi§- * Karadeniz Teknik Üniversitesi 1 Dilde yasaklamalar igin korunma anlayi$inin di§inda, eski ekzogaminin ve peder§ahi toplumsal ya§ayi$in izleri (Bu manada mesela Türklerde kadinin e$ine adiyla hitap edememesi, aile büyük- lerinin yamnda konu§amamasi őrnek olabilir, yazarin notu.), kötü güglerin uyandirilmamasi dü§ün- cesi sayilabilir. (öztürk 2006: 57)