123 PRAWO W DZIAŁANIU SPRAWY CYWILNE 27/2016 Aleksander Grebieniow * Umowa przedwstępna umową przyrzeczoną? Bezpośredni (najsilniejszy) skutek umowy przedwstępnej w prawie szwajcarskim 1. WSTĘP Law in action – prawo w działaniu – może stanowić pole do owocnych spotkań praktyki prawniczej z nauką prawa. Dotyczy to między innymi prawa w ujęciu komparatystycznym: wiedza o doświadczeniu prawnym innych narodów może stanowić nie tylko urozmaicenie akademickiego curriculum, ale również czynnik inspirujący praktykę krajową. Niniejsze opracowanie prezentuje aktualne orzecznictwo szwajcarskiego Trybu- nału Federalnego (Bundesgericht, Tribunal Federal) 1 oraz piśmiennictwo prawnicze w przedmiocie skutków prawnych umowy przedwstępnej, skodyfikowanej w art. 22 szwajcarskiego Prawa zobowiązań (Obligationenrecht, Code des Obligations, dalej: OR) 2 , tj. kwestii realizacji roszczeń o zawarcie umowy przyrzeczonej. Przedstawione zagadnienie sprowadza się do pytania o racjonalność rozwiązań, które dopuszczają dochodzenie roszczeń z umowy przyrzeczonej bezpośrednio w oparciu o postanowienia umowy przedwstępnej (tzw. Einstufentheorie). Obce doświadczenie prawne pokazuje, że nie jest to postulat całkowicie bezzasadny. Wpierw wyjaśnię pojęcie umowy przedwstępnej w prawie prywatnym szwaj- carskim (pkt 2a), a następnie omówię dotychczasową krytykę tej instytucji, cofa- jąc się do XIX w. (pkt 2b) oraz zarysuję granicę rozważań o skutkach prawnych umowy przedwstępnej, którą stanowi problematyka wykładni (pkt 2c). W dalszej części zaprezentuję kształt roszczeń wynikających z faktu zawarcia umowy przed- wstępnej w prawie szwajcarskim (pkt 3a) wraz z porównawczym szkicem tej pro- blematyki w prawie polskim (pkt 3b). We wnioskach (pkt 4) podsumuję niniejsze rozważania. * Autor jest adiunktem na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członkiem Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego. 1 Przywołane w niniejszym opracowaniu orzecznictwo cytowane jest z użyciem skrótów „BGE” oraz „BGer”. Oba oznaczają Bundesgerichtsentscheid, czyli orzeczenia Trybunału Federalnego i przypisane są odpowiednio orzeczeniom publikowanym (BGE) oraz niepublikowanym (BGer). Skrót „E.” oznacza odpowiednie punkty prawnego uzasadnienia orzeczeń. 2 Bundesgesetz betreffend die Ergänzung des Schweizerischen Zivilgesetzbuches (Fünfter Teil: Obligationenrecht) vom 30. März 1911 (Amtliche Sammlung 27 317) – ustawa związkowa dotycząca uzupełnienia Szwajcarskiego Kodeksu Cywilnego (Część Piąta: Prawo zobowiązań) z 30.03.1911 r. (Zbiór Urzędowy 27 317).