- 831 - Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 9 Sayı: 42 Volume: 9 Issue: 42 Şubat 2016 February 2016 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 I. TBMM’NİN YARDIMA MUHTAÇ MEBUSLARI MESELESİ ISSUE OF THE FIRST TGNA' DEPUTIES IN NEED İrşad Sami YUCA * Öz 1918-1922 yılları arasında Anadolu’nun muhtelif yerleri İtilaf kuvvetleri tarafından işgal edilmeye başlanmış, toplumsal birlik ver beraberlik aşınmış ve halk çarpıcı bir şekilde ekonomik sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Bölgesel direniş kuvvetleri olan Kûva-yı Milliye’nin kesin bir zaferi getirmek noktasında mühim eksiklikleri bulunmaktaydı. Halkın umut ettiği istiklali tesis etmek ve toplumsal sıkıntıları aza indirmek iddiasıyla Ankara’da Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının gayreti ve halkın teveccühü ile bu zor şartlar içinde I. TBMM açılmıştır. Yurdun birçok şehrinden seçilerek gelen mebuslar, bu yıllarda hâkim olan siyasi ve ekonomik zor şartlara rağmen büyük bir vefa örneği göstererek çalışmışlardır. Kurtuluş hareketi başarıya ulaştırılmış ve uluslararası kamuoyu bağlamında halkın istiklalini hukuken tesis etmiş olan I. TBMM yorgun düşmüştür. Görevini 1923 yılı içerisinde II. Meclis’e devrederek vazifesini tamamlamıştır. Ancak istiklali sağlayan kadrodan sonra gelenler ekonomik ve bazı diğer toplumsal sorunları çözmekte aynı başarıyı gösterememiştir. Bu yıllarda dünya çapında ortaya çıkan ekonomik ve siyasi gelişmelerdeki gerilimler de yeni Türkiye üzerinde olumsuz etkiler bırakmıştır. 1940’ların başından itibaren Türkiye’nin ekonomisi ciddi sorunlarla boğuşmuş, bunun ağır faturasını halk ödemiştir. Tek Partili yılların ikinci devresinde ağırlaşan sosyo-ekonomik zorluklar I. TBMM’de mebusluk yapmış olanları da olumsuz etkilemiştir. Onların, I. TBMM çatısı altında halkın istiklali yolunda gösterdikleri fedakârlıklar dönemin hükümetleri tarafından unutulmamış ve bir vefa örneği olarak muavenete muhtaç olanlara çeşitli yardımlar yapılmıştır. Bu çalışmanın ana konusunu 1939-1949 yılları arasında muavenete muhtaç mebuslara yapılan yardımlar teşkil etmektedir. Anahtar Kelimeler: TBMM, Cumhuriyet, Mebus, CHP, Yardım. Abstract Between the years 1918 and 1922 various parts of Anatolia began to be occupied by the Entente forces, social unity and solidarity was worn out and the people faced economic problems in a dramatic way. The Kuva-yi Milliye as the regional resistance forces had important shortcomings in obtaining a definite victory. In these extra ordinary conditions, the first parliament (Turkish Grand National Assembly-TGNA) was opened in Ankara thanks to Mustafa Kemal Pasha and his friends’ efforts and the public support in order to establish independence that the public hoped for and to minimize social difficulties. The deputies in the first TGNA that were selected and came from the various parts of the country worked hard and demonstrated a great example of fidelity in spite of the difficult economic and political conditions dominating in those times. Liberation movement was accomplished and eventually the first TGNA having legally built up the public independence in the context of international community got tired. Therefore it completed its duty with the devolvement to the second parliament in 1923. The staff that came after those from the first TGNA accomplishing independence could not indicate the same success in solving economic and some other social problems. Additionally in these years the economic and political tensions worldwide had adverse effects on Turkey. Turkey’s economy was struggling with serious problems from the beginning of 1940s. The most explicit bill was paid by the public living in hard life conditions. Those economic difficulties in the second term of the single-party years had also negatively influenced the deputies from the first TGNA. However, these deputies’ sacrifices for the public independence were not forgotten by the government and the deputies in need were provided with financial support as an example of fidelity. This study aims to examine the support given to these deputies in need between the years 1939 and 1949. Keywords: TBMM, Republic, Deputy, CHP, Aid. Giriş 1918 yılına kadar devam eden I. Dünya Savaşı’nın ortaya çıkardığı en çarpıcı siyasi ve askeri sahne; İttifak Grubu’nun bariz yenilgisiydi. Bu grubun içerisinde Osmanlı Devleti de yer almış Mondros Ateşkes Antlaşması’nın (1918) imzalanması lar ,Anadolu’da toplumsal bir şaşkınlığa sebep olmuştur. Yüzyıllardır güçlü bir imparatorluk olarak varlığını sürdüren Osmanlı toplumunun, ya bu durumu bir kader olarak kabul etmesi ya da Anadolu’daki tüm farklı unsurları, bütünün asli yapıları olarak kabul edip bunlarla yeni bir diriliş öyküsü oluşturması gerekiyordu. Anadolu insanı, içine sürüklendiği bu siyasi ve askeri ahvale karşı Mustafa Kemal Paşa ve diğer genç milliyetçi subay ve de aydınların çalışmaları ile İslam dinini etkisiyle de yeni bir toplumsal psikoloji inşa olunmaktaydı. Toplum yeni bir ruhun etrafında, bütün yapı taşlarıyla kurtuluş yolunda birbirine kenetlenmeye ve istiklal yolunda gerekli tavırları sergilemeye hazırdı. Yalnız devam eden sürecin eksik tarafı, toplumun özgürleşme yolunda girmiş olduğu bu yolda, onu hedeflerine ulaştıracak öncü kadroyu kimin ya da kimlerin teşekkül ettireceğiydi. Bu eksiklik Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları tarafından Mayıs, 1919’dan itibaren karşılanacak veyle de I. TBMM açılmıştır. I. Meclis ekseninde yapılacak çalışmalarla istiklal mücadelesi yeni bir aşamaya evirilecekti. * Yrd. Doç. Dr., Muş Alparslan Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, s.yuca@alparslanedu.tr