Heath W. Lowry, ERKEN DÖNEM OSMANLI DEVLETİ’NİN YAPISI, Çev. Kıvanç Tanrıyar, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2010, 2. Baskı, 193s, ISBN: 9786053991199. Kenan KAYA * Osmanlı tarihçiliğinin önemli isimlerinden Prof. Dr. Heath Ward Lowry’nin bu eseri ilk New York Devlet Üniversitesi tarafından New York’ta basıldı. Özgün adı “The Nature Of The Early Ottoman State” olan kitabın iki Türkçe baskısı 2010 senesi içinde yapıldı. Lowry’nin kendisi eserinin Türkçe çevirisini yetersiz ve kusurlu bulmaktadır. Tıpkı Cemal Kafadar’ın özgün adı “Between Two Worlds” olan eserinin “İki Cihan Aresinde” 1 adıyla yayınlanan Türkçe tercümesini hatalı bulması gibi. İşin ilginç yanı Wittek-Gibbons arasındaki Osmanlı kuruluş tartışmalarının ihtiva ettiği düello üzerine yazılan bu iki eserin yazarı, eserlerinin Türkçe çevirisini hatalı bulmaktadır. Bu yüzden Cemal Kafadar baskısı tükenmiş kitabının yeni baskısını Metis Yayınlarından hazırlatıyor. Lowry, Herbart Adams Gibbons-Paul Wittek düellosunun teşkil ettiği Osmanlı’nın kuruluş tartışmaları üzerine kaleme aldığı bu eserinde Wittek tezini 2 eleştirir. Osmanlı’nın gaza ile sanıldığı gibi o kadar hemhal olmadığını kanıtlarıyla beraber sunar. Nitekim Limni üzerine yazdığı kitap ve diğer yayınlarında da bu tezini sürdürür. Osmanlı’nın yükselişinde Halil İnalcık’ın “istimalet politikası”, Lowry’nin Osmanlı ‘cilası’ diye adlandırdığı politika Osmanlı’nın yükselişinde etkili olur. Lowry, Osmanlı’nın Balkanlarda ya da diğer darü’l-harp yerlerde gayrımüslimlere iyi davranılmasının ve onlara kolaylıklar sağlanmasının salt hoşgörüyle açıklanamayacağını belirtir. Osmanlı’nın istimalet politikası takip ederek kuşatılan yerleri vire yoluyla alması ve bu yerlerin halklarına aman vermesinin Osmanlı fetihlerini kolaylaştırdığını ve hızlandırdığını belirtir. Zira vire yoluyla fetih metodunun uygulandığı kuşatmalarda Osmanlı’nın buraların halklarına zulmetmemesi, olumlu manada bir şöhret ve algı uyandırmıştır ki: ondan sonra kuşatılan yerler çok direnmeden ya da hiç direnmeden teslim olmuştur. Hatta mevcut yönetimden rahatsız oldukları için dindaş olmadıkları Osmanlı’ya iltihak eylemek için çağrıda bulunanlar da olmuşlardır. Limni örneğinde 3 Fatih Sultan Mehmed’e elçiler gönderilmiştir. Osmanlı şeriat devleti olmanın ötesinde vergisini ** Kenan KAYA, Bahçeşehir Üniversitesi Erken Dönem Osmanlı Tarihi, Yüksek Lisans Öğrencisi. 1 Cemal Kafadar, İki Cihan Aresinde, Çev. Ceren Çıkın, Birleşik Yayınları, Ankara 2010. 2 Paul Wittek, Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu, Çev. Yeliz Yalter, Türkiye Yayınevi, İstanbul 1971. 3 Ayrıntılı bilgi için bkz. Heath W. Lowry, On Beşinci Yüzyıl Osmanlı Gerçekleri: Limnos(Limni) Adasında Yaşam, Çev. M. Alper Öztürk, Bahçeşehir Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2013.