MARMARA AVRUPA ARAŞTIRMALARI DERGİSİ  Cilt 23  Sayı: 2  2015 143 AB’YE ÜYELİK SÜRECİNDE TÜRKİYE’DE DEMOKRATİKLEŞME Yonca ÖZER  Öz Bu çalışma Türkiye’nin demokratikleşme sürecindeki Avrupa Birliği (AB) etkisini ve bu etkinin güçlü ya da zayıf olmasını belirleyen şartları ve faktörleri, bu süreci üç döneme ayırarak incelemektedir: demokratikleşme sürecinin Türkiye’nin aday ilan edildiği 1999 yılından sonra ivme kazanması, demokratikleşmenin katılım müzakerelerinin başladığı 2005 yılından itibaren yavaşlaması ve 2011 genel seçimlerinden itibaren Türkiye’de insan hakları ve demokrasi aleyhine yaşanan gelişmeler. Koşulluluk, AB’nin üye adayı ülkelerde demokrasiyi geliştirmek için başvurduğu en önde gelen mekanizmadır. Dolayısıyla bu makalede AB’nin Türkiye’nin demokratikleşme sürecindeki etkisi bu mekanizmanın demokrasi ve insan hakları rejiminin dönüşümündeki etkinliği sorgulanarak çalışılmaktadır. Ancak demokratikleşme Türkiye’de hem dış faktörlerin hem de iç faktörlerin etkilediği oldukça karmaşık bir süreç olduğu için gerek AB seviyesinde gerekse ulusal seviyede hangi şartların ve aracı faktörlerin AB koşulluluk mekanizmasının etkinliğini (ya da etkinsizliğini) etkilediğini araştırmaktadır. Anahtar Kelimeler: AB, Türkiye, demokratikleşme, koşulluluk DEMOCRATISATION IN TURKEY IN THE EU MEMBERSHIP PROCESS Abstract This study examines the European Union’s (EU’s) impact on Turkey’s democratisation process and factors that determine if this impact is strong or not by dividing this process into three periods: acceleration of Turkey’s democratisation process after 1999 when Turkey was declared as an EU candidate, slowing down of the democratisation process after 2005 when accession negotiations with Turkey were launched and developments at the expense of human rights and democracy in  Doç. Dr., Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü, AB Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, e-posta: yoncaozer@marmara.edu.tr