KOZAN (Sis) SANCAGI'NDA KİŞİ ADLARI Yılmaz KURT* Bu çalışmada 1572 tarihli Kozan (= Sis) Mufassal Tahrir Defteri'nde yer alan vergi mükellefi erkek nüfusun baba adları ele alınacaktır ^ . Kozan (= Sis) bugün Adana iline bağlı bir ilçemizdir. 1572 yılında ise Kıbrıs Eyâleti'ne bağlı bir sancak İdi. Bugün ayrı bir kaza olan Feke 1572 yılında Kozan'a bağlı bulunuyordu. Tahrir Defterleri özellikle XVI. yüzyıl ve XVII. yüzyılın ilk çeyreği için değerli bilgiler veren arşiv belgeleridir. Osmanlı devletinin vergi toplamak amacıyla yazdırmış olduğu bu defterler sosyal ve ekonomik yapının aydınlatılmasında tarihçilerin başvur- duğu birinci kaynaktırlar. İçerisinde yer alan şahıs adları ve yer adları İse bugün ayrı bir ilim haline gelmiş olan onomastik için hazine değerindedir. Bu defterlerde yer alan şahıs adlarının incelenmesi birçok köy adının, cemaat adının kaynağını aydınlatacağı gibi sosyal yapının da anlaşılmasına yardımcı olacaktır. özel adlar bilimi demek olan onomasük'in şahıs adlarını konu alan bölümüne ise antroponimi adı verilmiştir ^ . Tahrir defterlerine dayalı olarak yapılan antroponimi çalışmalarının sayısı çok azdır. Görebildiğimiz kadarıyla bu konuda ölçme ve değerlen- dirme metodu ile ilk bilimsel çalışma Ordu Kazası için yapılmıştır ^ . Tahrir Defterlerinde yer alan şahıs adlan İle ilgili daha geniş hacimli bir çalışma Adana Mufassal Tahrir Defteri üzerinde tarafımızdan gerçekleştirilmiş ve 20330 şahıs adı değerlendirilmiştir ^ . Kozan Tahrir Defteri'nde yer alan 4482 şahıs adının incelen- D il ve Tarih Coğrafya Fakültesi Osmanlıca Okutmanı. ^ 1572 tarihli Sis (Kozan) Mufassal Tahrir D efteri Ankara'da Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi'nde 150 numarada kayıtlı bulunmaktadır. 98 varak tır. D efterde 5333 vergi mükellefinin adı A li veled-i Haşan, Ömer veled-i o, şekilde kayıt edilmiştir. 5333 kişinin 4431 7 Türk, 902'si ise Ermeni'dir, Türk nüfusun 275’t şehir merkezinde, 4156 'sı ise 94 ayrı cemaat halinde yaşamakta idi. Ermeni nüfusun 362'si şehir merkezinde, 540 kişisi ise Feke, Lemberd, Kübdere ve Anavarza kale- lerinde bulunuyordu . Halil İnalcık, "V. Beynelmilel Onomastik İlimler Kongresi, (Salamanca, 12-15 Nisan)", Belleten, XX/78 (1956), s. 223. B. Yediyıldız - ö. îzgi, " 1455 Yılında Ordu ve Yöresinde Kullanılan Şahıs Adları" , H.Ü.E.F. Şükrü Elçin Armağanı, A nkara 10983, s. 361. A raşiırıcı/ ar bu makalede Ordu Tahrir Defteri'nden sondaj yoluyla 23 köy seçmişler ve bu köylerde yaşayan 511 vergi mükellefinin adlartnı baba adları ile birlikte incelemişlerdir. ^ Yılmaz Kurt, " 1572 Yılında A dana'da Kullanılan Türk Erkek Şahıs Adları" . Bu çalışma 1986 Eylül 'ünde VI. Türkoloji Kongresi'ne tebliğ olarak sunulmuş olup, TTK Belleteninde 1991 yılında yayınlanacaktır. 179