9 O daan van leeuwen De stadsleprozerie van Haarlem Lepra en segregatie in de late middeleeuwen Op een steenworp afstand van de stadsmuren van het middeleeuwse Haarlem lag een klein ziekenhuisje voor de leprozen van de stad. Deze leprozerie ontstond in de late middeleeuwen, tjdens de periode van ur- banisatie en voorspoed in het graafschap Holand. Waarom werd dit le- prooshuis toen gebouwd en waarom buiten de stad? Een historische ver- kenning van dit laatmiddeleeuwse instituut, haar zieke inwoners en de bjzondere positie die het had in de samenleving van Haarlem. Holand ontwaakt Het zjn de late middeleeuwen, de veertiende en vjtiende eeuw, waarin het handelsgewest Holand langzaam tot bloei komt. Er is economische voorspoed zichtbaar, langzaam groeien de dorpen uit tot steden en dit ‘trage ontwaken’ zal uiteindeljk een voorbode bljken op de Gouden ze- ventiende eeuw. De verstedeljkingsgraad in Holand van deze twee eeu- wen behoorde tot de hoogste van Europa, samen met de regio noord- en midden-Italië. De handel, scheepvaart en zeevisserj waren van grote economische betekenis en de bier- en textielindustrie begonnen een be- langrjke rol te spelen in de internationale handel. 1) Holandse steden als Haarlem, maar ook Dordrecht, Delt en Leiden ontwikelden zich tot de hoofdsteden van het graafschap, gevolgd door steden als Alkmaar, Am- sterdam, Roterdam en Schiedam. 2) De toenemende commerciële acti- viteiten stimuleerden tegeljkertjd het stedeljk leven binnen de Hol- landse steden zodat deze konden uitgroeien tot economische vitale en autonome kernen. Steden werden een bron van aantrekingskracht voor handelaren en ambachtslieden van buitenaf en arbeidskrachten van het plateland, waardoor het bevolkingsaantal binnen de stadsmuren sterk toenam. 3) Haarlem had bjvoorbeeld rond 1400 zo’n 7.500 inwoners, aan het einde van die eeuw ruim 10.000 en rond 1515 meer dan 12.000 stede- lingen. 4)