Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/12 Fall 2013, p. 889-961, ANKARA-TURKEY MÜZİK DİSİPLİNİ BAĞLAMINDA FEMİNİST MÜZİK TEORİSİ VE CİNSİYET SEMANTİĞİ * Z. Gülçin ÖZKİŞİ ** ÖZET Kadın bestecilerin eserlerindeki kompozisyon tekniklerinin incelenerek literatüre katkıda bulunulması; Avrupa Akademik müzi ği merkezinde, bestecilik ve müzik eğitiminin ve kadınların bestecilik eğitimine erişimlerinin incelenmesi ve kadın bestecilerin sosyo-kültürel arka planları ve bestelerinin yapısal ve biçimsel analizlerinin yapılması; sosyoloji alanıyla birleşen liberal feminist bilinç nedeniyle, müzikal hayatın kadın besteciler için nasıl olduğunun incelenmesi ve kadınların tarihsel olarak kendilerine kapalı bir alana erişiminin, bu alandaki başarılarını nasıl etkilediğinin araştırılması; geçmişte ve günümüzdeki kadın bestecilerin tanınmasına katkıda bulunulması; “kadın” ve “erkek” besteciliği/besteci ayrımının geçersizliğinin savunulması, “erkek besteci” tabiri literatürde kullanılmadığı gibi, aslında cinsiyetçi bir tanımlama olan “kadın besteci” tabirinin de kullanılmaması gerekliliğinin belirtilmesi, bunun gerçekleşebilmesi içinse, öncelikle kadınların kompozisyon eğitimine erişimleri ve yapıtlarının müzikal kanona dâhil olması konusundaki fırsat eşitliğinin sağlanması gereğinin vurgulanması bu çalışmanın başlıca amacını oluşturmaktadır. Ancak bunu yaparken “özcü” bir yaklaşımdan büyük ölçüde kaçınmaya özen gösterilip; kadın ve erkek besteciler hakkında karşılaştırmalı bir çalışma yapmak ya da kadın bestecilerin yapıtlarında feminen unsurlar tespit etmek ve bu yolla bestecilik yöntemlerine özcü bir yaklaşımla yönelmek yerine, literatürde konuya ilişkin farklı kaynaklı okumalar, bestecilerle yapılan mülakatlar, belirlenmiş kurumlardan toplanan veriler ve analiz edilen yapıtlardan yola çıkarak, toplumsal cinsiyetin, kariyer seçimini nasıl ve ne yönde etkilediğinin bestecilik özelinde incelenmesi ve kadın bestecilerle yapıtlarının literatüre kazandırılmasına katkıda bulunulması hedeflenmektedir. Çalışmada, kadınların müzikteki yaratıcılık yetersizliği mitini savunan tarihi ve sosyolojik faktörler; feminist müzik eleştirisi, teorisi, feminen estetik, müzik ve cinsiyet semantiği ile müzikal üretimde toplumsal cinsiyet kodlaması; yapıt/müzikal kompozisyonun, “kör dinleme/analiz” yoluyla yani bestecisinin cinsel kimliği bilinmeksizin incelendiğinde, inceleyen kişiye, bir erkek ya da kadın besteciye ait olduğunun ipuçlarını verip veremeyeceği; kadınların kompozisyon eğitimine erişim durumları ile toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin kariyer seçimine -bestecilik özelindeki- etkisi gibi başat sorunlar ele alınmıştır. * Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Yrd.Doç.Dr. Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat ve Tasarım / Müzik ve Sahne Sanatları, El -mek: gulcinozkisi@gmail.com