16 / Nowe sceNy tańca didaskalia 145-146 / 2018 Centrum w Ruchu, performans na drugie urodziny centrum; fot. Marta Ankiersztejn MAgdAlenA ZAMoRskA Dynamika współpracy. kolektywy, centra i platformy w obrębie polskiej niezależnej sceny tańca W śród społecznych i ekonomicznych uwa- runkowań funkcjonowania niezależnych artystów, w tym oczywiście artystów sztuki tańca, należy na pewno wskazać niematerialność i projektowość pracy, prekarność, zależność od polityki finansowej instytucji państwowych i lokalnych, wirtualność związków międzyosobowych i w końcu konstru- owany systemowo oraz instytucjonalnie przymus widzialno- ści, mobilności i rywalizacji o dostęp do zasobów, a co za tym idzie, możliwości twórczych. Jedną z taktyk, pozwalających funkcjonować w tak wymagającym i niestabilnym środowi- sku, jest tworzenie kolektywów: zarówno płynnych i tymcza- sowych, jak i bardziej sformalizowanych. W sieciach współ- pracy i współzależności prywatne przenika się z zawodowym, a dynamika relacji codziennych rezonuje z wyborem strategii artystycznych. Środowisko polskich niezależnych twórców związanych z nową choreografią performatywnie wytwarza się poprzez akty współdzielenia, wymiany oraz transferu zasobów niematerialnych i materialnych. Sieć opartą na interpersonalnych relacjach towarzysko-zawodowych współtworzą nie tylko choreografowie i tancerze, ale również dramaturdzy, kuratorzy, dramaturdzy światła i dźwięku 1 i inne osoby zaangażowane w wytwarzanie wspólnej prze- strzeni otwartej na eksperyment choreograficzny. W artykule przyjrzę się dynamice współpracy w wybranych sformalizowanych i nieformalnych, powstających oddol- nie kolektywach: warszawskich Centrum w Ruchu i Kem, krakowskim Lamella – the House of Queer Arts oraz wśród polskich artystów i artystek związanych z międzyuczelnia- nym centrum tańca HZT (Hochschulübergreifende Zentrum Tanz) w Berlinie. W obrębie każdego z tych środowisk artyści i artystki współpracują na nieco innych zasadach, co wynika z odmienności warunków, założeń ideowych i celów. Grupy wypracowały różne formy współpracy materialnej, intelektu- alnej i afektywnej, splatając sieć powiązań w obrębie praktyk codziennych i artystycznych. Inny model kolektywności – platforma współpracy ini- cjowana instytucjonalnie (Art Stations Foundation) – został zaproponowany podczas pięciodniowego spotkania artystów pod nazwą Think Tank Choreograficzny myśli kolektywnie. W spotkaniach Think Tanku uczestniczyli polscy artyści