Tarih Okulu Dergisi (TOD) Journal of History School (JOHS) Ekim 2018 October 2018 Yıl 11, Sayı XXXVI, ss.606-658. Year 11, Issue XXXVI, pp.606-658. DOI No: http://dx.doi.org/10.14225/Joh1374 Geliş Tarihi: 29.08.2018 Kabul Tarihi: 09.10.2018 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARI TÜRKİYE’SİNDEN BİR KESİT: MUSTAFA FAİK ÖZTRAK’IN DÂHİLİYE VEKİLLİK YILLARI (1939-1942) Volkan PAYASLI * Öz Bu çalışma öncelikle, İkinci Dünya Savaşı sürecinde Dâhiliye Vekilli olan Faik Öztrak’ın bakanlığı süresinde yaşadıklarını, meclisteki konuşmalarının analizini, savaş koşullarının gündelik hayata olan yansımalarını incelemeyi amaçlamıştır. Bu doğrultuda Von Papen’in Türkiye’ye gelişi, büyük Erzincan depremi, doğuda devam eden isyanlar, olası savaş halinde pasif korunma kanunun uygulamaları, Von Papen’e suikast girişimi, Struma gemisinin batırılması, basın özgürlüğünün kısıtlanması gibi Özak’ın Dâhiliye Vekilliği görevi dönemine denk gelen konular makalede ele alınmıştır. Makalede sadece Öztrak’ın biyografisi değil, aynı zamanda bir dönemin akışı, Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı’nın ilk çeyreğinde çektiği sıkıntılar, Öztrak’ın savaş koşulu nedeniyle aldığı önlemler ele alınmaya çalışılmıştır. Zira dış politika iç politikadan bağımsız değerlendirilemeyeceği için çalışma önem arz etmektedir. Araştırmada kullanılan İngiliz, Başbakanlık Cumhuriyet ve Cumhurbaşkanlığı Arşivi belgeleri, dönemin basınına yansıyan yazı ve anılarla desteklenerek bu çalışmayla literatürdeki noksanlığın giderilmesi amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Erzincan depremi, Dersim İsyanı, Faik Öztrak, Pasif Korunma, Rendell, Struma, Von Papen. A Sectıon Of The Second World War Years Of Turkey: The Tımes Of Mustafa Faik Öztrak As The Mınıster Of Interıor ( 1939-1942 ) Abstract This study primarily aims to discuss the experiences of Faik Öztrak , the Minister of Interior during the Second World War, during his ministerial duty, the analysis of his speeches in parliament and the reflections of war conditions on daily life. In this regard, issues like Von Papen’s arrival in Turkey, Erzincan Earthquake, rebellions in the East, the application air-raid precautions in case of a possible war, assassination attempt on Von Papen, the sinking of Struma, restrictions on press freedom during Öztrak's ministerial duty are discussed. In this study, not only Öztrak’s biography but also the course of a period, the troubles faced during the first quarter of Second World War, precautions taken by Öztrak due to the war are discussed. This study has an importance since foreign policy cannot be considered independently from domestic policy. This study aims to contribute to the related literature by using British Foreign Office ,State Archives of the Prime Ministry of the Republic of Turkey and Presidency documents, memoirs and articles reflected in the press during that period. Keywords : Erzincan Earthquake, Dersim Rebellion, Faik Oztrak, Passive Defense, Rendell, Struma, Von Papen. Giriş 1933 yılında Almanya’da Hitlerin iktidara gelmesiyle Avrupa’da soğuk rüzgârlar esmeye başlamıştır. Özellikle Almanya’nın Cenevre’deki silahsızlanma konferansına karşı çıkarak Milletler Cemiyeti’nden ayrılması Dünya Savaşı’ndan süre gelen uluslararası arenadaki toplu güvenlilik anlayışını tehlikeye sokmuştu. Hitler Almanya’yı ekonomik ve askeri yönden kısıtlayan Versay Antlaşmasının 1 zincirlerinden kurtarmak istiyordu. Dünya Savaşı’ndan * Dr. Öğretim Üyesi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (vpayasli@mku.edu.tr) 1 “Dış İşleri Bakanı Brocdorff-Rantzau başkanlığındaki Alman delegasyonu, biraz da Wilson Prensiplerinden yüz bularak kendilerine 7 Mayıs 1919’da sunulan koşulların bazılarına itiraz ettiyse de müttefikler hiçbir itirazı dinlemediler ve barış Almanlara bir ültimatom şeklinde imzalattırıldı. Almanya ile Müttefikler arasında barış anlaşması 28 Haziran 1919’da Versailles (Versay) Sarayı’nın “Aynalı Salonu”nda imzalandı. 440 maddelik bu antlaşma Almanya’ya bir barıştan çok felaket getiriyordu. Versay Antlaşması’na göre Almanya, 1871’de ele geçirdiği ve koşullarını yine bu salonda dikte ettirdiği Alsas ve Loren’i Fransa’ya iade ediyor, Saar bölgesini de Fransa’ya terk ediyordu. Batı Prusya ve Poznan Polonya’ya veriliyor… Almanya bütün deniz aşırı topraklarından vazgeçiyord u. Bu sömürgelerde “Manda Rejimi” adı altında Milletler Cemiyeti’nin kontrolünde yeni sömürgecilik rejimi kuruluyordu… Almanya’da mecburu askerlik kaldırılıyor, ordu mevcudu 100 bin kişiye indiriliyordu. Deniz kuvvetleri çok sınırlandırılıyordu. (İngiltere bu noktada çok ısrarcı olmuştu.) Almanya artık denizaltı ve uçak yapmayacaktı. Bütün gemiler müttefiklere teslim edilecekti. Bunlara ek olarak