Turkish Studies Language / Literature Volume 13/20, Summer 2018, p. 15-30 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13855 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY Research Article / Araştırma Makalesi Article Info/Makale Bilgisi  Received/Geliş: Temmuz 2018 Accepted/Kabul: Eylül 2018  Referees/Hakemler: Prof. Dr. Fatma Sabiha KUTLAR OĞUZ - Doç. Dr. Ayşe YILDIZ This article was checked by iThenticate. TASAVVUF VE AHLAK EĞİTİMİNDE KULLANILAN EDEBÎ METİNLERDE ANLATIM TEKNİKLERİ: PEND-NÂME ŞERHLERİ ÖRNEĞİ * Gülçiçek AKÇAY ** ÖZET Türk edebiyatına şerhler açısından bakıldığında dinî -tasavvufi örneklerin çoğunlukta olduğu görülür. Tasavvufi edebiyat sahasında İran’a ait örnekler Arap edebiyatına nazaran daha tesirli olmuştur. Bu sahada üstat olan Türk mutasavvıf ve edipleri bazen tercüme bazen şerh yoluyla bilgi kaynağını çeşitlendirmişler eserin hedef kitlesini zenginleştirmişlerdir. Türkçe şerh geleneğinde, şerh edilen metnin dili, muhtevası ve yapısı ile şerh edenin kimliği, kişiliği ve şerhin yönelik olduğu okuyucu kitlesi gibi sebepler, şerhlerde tek bir metodun izlenmesini güç kılsa da açıklama yönü ağır basan şerhlerde aktarmayı öncelikli amaç olarak gören şerhlere göre şerh usulünün daha tutarlı ve sınırlarının daha belirgin olduğu görülmektedir. İslam medeniyetinin hüküm sürdüğü her yerde yüzyıllar boyunca derin bir tesir yaratmış olan Pend-nâme, birçok neslin tasavvuf ve ahlak eğitimi bakımından değerli bir vesika olarak kabul edilmiştir. Yaklaşık 900 beyitten oluşan esere, Türkçe pek çok şerh ve tercüme yazılmış, hatta eserin tesiriyle birçok Türk şairi tarafından telif Pend-nâme’ler kaleme alınmıştır. Makalemizde çeşitli yüzyıllara ait Pend-nâme şerhlerinden Sa’âdet- nâme (Şem’î), Müfîd (Abdurrahman Abdî Paşa), Şerh-i Pend-i Attâr (İsmâil Hakkı Bursevî), Berg-i Dervîşân (Mustafa Refî’a) Rûhu’ş-Şurûh (Kilisli Mustafâ Rûhî) ve Mâ-hazar (Murâd Molla Nakşibendî) adlı eserleri anlatım teknikleri bakımından inceleyeceğiz. Böylelikle Türk edebiyatına ait ahlaki-tasavvufi şiir şerhlerinde hangi anlatım yöntemlerinin etkili biçimde kullanıldığını tespit etme olanağı bulacağız. * Bu makale 2013 tarihinde Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde savunulmuş Mustafâ Refî’a, Berg-i Dervîşân (Karşılaştırmalı İnceleme- Metin) başlıklı doktora tezimizden üretilmiştir. ** Dr. Öğr. Üyesi, Trakya Üniversitesi, El-mek: gulcicekkorkut@hotmail.com