Rocznik Bibliologiczno-Prasoznawczy tom 4/15, zeszyt 1 Kielce 2012 Dariusz Matelski Poznań zaBiegi trzeciej rzeczypOSpOlitej O reStytucję z NieMiec dziedzictwa kultury pOlSkiej utracONegO dO 1945 rOku Odzyskanie przez Polskę pełnej suwerenności 12 września 1989 roku, gdy ukon- stytuował się pierwszy po ii wojnie światowej niekomunistyczny rząd na czele z pre- mierem Tadeuszem Mazowieckim (1927–), umożliwiło podjęcie przez archiwistów, bibliotekarzy i muzealników zagadnień związanych z rewindykacją lub repartycją (kopiowaniem dokumentów) polskiego dziedzictwa kultury utraconego w przeszło- ści. Ważną rolę w działaniach restytucyjnych odegrało środowisko dziennikarzy polskich, którzy na łamach prasy centralnej i lokalnej na bieżąco informowali społe- czeństwo polskie o utraconych skarbach kultury polskiej. Rejestracji utraconego dziedzictwa kultury narodowej podjęło się utworzone w październiku 1991 roku Biuro Pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej Polskiej do Spraw Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą 1 , do którego zadań nale- żała inicjacja i koordynacja działań w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa kul- turalnego za granicą, a w szczególności: 1) w porozumieniu z MSZ wykonywanie umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczypospolita Polska, w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą; 2) prowadzenie ewidencji ruchomych i nieruchomych dóbr kultury związanych z Polską, a znajdujących się za granicą w wyniku grabieży wojennych, zmian w przynależności państwowej nie- których terytoriów oraz nielegalnego wywozu; 3) gromadzenie danych dotyczących okoliczności utracenia ruchomych dóbr kultury i możliwości ich restytucji; 4) orga- nizowanie poszukiwań utraconych dóbr kultury polskiej za granicą i podejmowanie działań restytucyjnych; 5) dokumentowanie poloników o szczególnym znaczeniu dla polskiego dziedzictwa kulturalnego; 6) organizowanie i udzielanie pomocy w celu 1 Podstawą utworzenia Urzędu była uchwała Rady Ministrów nr 93/90 z 27 czerwca 1990 r., a szczegółowy zakres jego kompetencji określiło dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z 20 sierpnia 1996 r. (Dz. U. RP, 1996, nr 107, poz. 504).