Science Review https://ws-conference.com/ 7(7), Vol.6, December 2017 5 LEGAL AND POLITICAL SCIENCE NORMATYWNO-PRAWNA REGULACJA UCZESTNICTWA BIEGŁEGO W POSTĘPOWANIU KARNYM UKRAINY I POLSKI: BADANIE PORÓWNAWCZE Dr, docent Oksana Dufeniuk Ukraina, Lwów, Lwowski Państwowy Uniwersytet Spraw Wewnętrznych, docent w katedrze kryminalistyki, medycyny sądowej oraz psychiatrii Abstract. This article forms part of the series of research on the functioning of the institution of forensic scientists, experts in the criminal justice system. This scientific work contains the comprehensive analysis of the legal regulation of experts’ participati on procedure in the criminal proceedings in accordance with Polish and Ukrainian law. In general, it has been proven that the law both of countries is similar in this field. The four groups of legal norms are presented including norms that have equivalents; norms that are partly presented in the legal systems of both countries; norms that do not have equivalents and are used only in the Polish or only in the Ukrainian criminal proceeding. The research results are the basis for critically evaluation of the reforms in Ukrainian justice system and also will have play an important role in determining future direction of optimizing the functioning of the experts institution in criminal proceedings. Keywords: forensic examination, expert, experts institution, criminal proceeding, criminal trial, investigative cooperation, justice system. Wstęp. Wnioskowanie o pozytywnym dla Ukrainy doświadczeniu funkcjonowania instytucji ekspertyzy sądowej oraz uczestnictwo biegłego w postępowaniu karnym w Polsce nie będzie możliwe, jeśli nie będzie ustalono elementy wspólne i różnice obowiązujących ustaw w obu krajach. Rozumowanie określające zawartość normatywno-prawnej regulacji we wskazanej dziedzinie pozwala poddać krytycznej ocenie obecny stopień implementacji standardów europejskich w ukraińskim procesie karnym. Warto wyodrębnić zarówno to, co już uzyskało aprobatę, jak i to, co jeszcze nie zostało zaakceptowane przez ustawodawcę oraz praktykę sądowo-śledczą, jest jednak istotne, skuteczne, a może nawet niezbędne dla efektywnej działalności systemu wymiaru sprawiedliwości na Ukrainie. Wyniki badań. Za główne źródła materiału badawczego obrano przede wszystkim ustawodawstwo dotyczące regulacji normatywnej w dziedzinie funkcjonowania instytucji ekspertyzy sądowej (instytucji biegłego) w postępowaniu karnym obu krajów 1 . Polski КPК nie zawiera definicji „biegły‖. Najbardziej proste rozumienie tego pojęcia można zarysować w taki sposób: to osoba, wpisana na listę prowadzonych przez prezesa SO 2 . Takie osoby mają wysoki poziom zaufania, lecz to nie wyłącza możliwości powołania biegłego spoza listy, ponieważ kryterium doboru eksperta jest kwalifikacja i wiadomości specjalne w zakresie, który dotyczy przedmiotu ekspertyzy. Za kwalifikację biegłych, powołanych do konkretnej sprawy (ad hoc) bierze odpowiedzialność sam sąd. Co do ekspertów-kryminalistów, to zabezpieczenie maksymalnej jakości kompetencji polskich fachowców, według М. Hrehorowicz, realizuje się za pomocą dwóch mechanizmów : 1) wewnętrzny, związany z uzyskaniem przez pracowników z laboratoriów uprawnień do samodzielnego wydania opinii; 2) zewnętrzny, dotyczący potwierdzenia poziomu opiniowania przez laboratorium na podstawie standardów międzynarodowych 3 . Zgodnie z p. 2 § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dni a 24.01.2005 r. w sprawie biegłych sądowych biegły ustanawia się na okres 5 lat dla poszczególnych gałęzi nauki, techniki, 1 Kodeks postępowania karnego: ustawa z dnia 06.06.1997 r., Dz. U. Nr 89, poz. 555; W oryginale: Кримінальний процесуальний кодекс України від 13.04.2012 р., http://zakon.rada.gov.ua. [dostęp: 25.11.2017]. 2 P. Kruszyński, M. Błoński, M. Zbrojewska, Dowody i postępowanie dowodowe w procesie karnym – po nowelizacji z 1 lipca 2015 r. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism procesowych, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, 2015, s. 128. 3 М. Hrehorowicz, Opinia biegłego w sprawach karnych gospodarczych i jej ocena sądowa, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 2013, s. 23.